Uhnów

Uhnów

Угнів

Herb
Państwo	Ukraina
Obwód	lwowski
Obwód	szeptycki
Burmistrz	Mychajło Osmiłowski
Powierzchnia	2,48 km²
Populacja (2019)
• liczba ludności	974[1]
Nr kierunkowy	+380-3257
Kod pocztowy	80064-80065
Położenie na mapie hromady Bełz Uhnów
Położenie na mapie Ukrainy Uhnów
Położenie na mapie obwodu lwowskiego Uhnów
Położenie na mapie rejonu szeptyckiego Uhnów
50°22′01″N 23°44′46″E/50,366944 23,746111
Multimedia w Wikimedia Commons

Uhnów (ukr. Угнів, Uhniw) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie szeptyckim. Jest to obecnie najmniejsze miasto na Ukrainie liczące 881 mieszkańców^[2], całkowita liczba mieszkańców podawana jest ze wsią Zastawne.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1462 roku położone było w XVI wieku w województwie bełskim^[3].

Uhnów leży obecnie ok. 3 km od dzisiejszej granicy z Polską w linii prostej. Od przejścia w Hrebennem miejscowość dzieli niespełna 22 km. Miasto jest oddalone od Szeptyckiego (dawniej Krystynopol) o ok. 35 km, a od Lwowa o ok. 75 km (82 km od ścisłego centrum miasta). Uhnów położony jest w odległości blisko 530 km od Kijowa. Przez miasto przepływa rzeka Sołokija.

• pierwsza wzmianka o Uhnowie pojawia się w 1360
• w roku 1462 Uhnów otrzymał przywilej na prawo miejskie od króla Polski Kazimierza Jagiellończyka
• 1470 – początek parafii katolickiej i budowa drewnianego kościoła z fundacji chorążego płockiego Zygmunta z Radzanowa
• 1621 – najazd Tatarów
• 1624 – morowe powietrze (zaraza)
• 1632 – pożar miasta
• połowa XVII wieku – napady Kozaków na miasto
• 1695 – budowa nowego ceglanego obronnego kościoła (poprzedni drewniany spłonął) fundacji rodziny Duninów
• 1772 – pierwszy rozbiór Polski; Uhnów pod zaborem austriackim
• w okresie międzywojennym w Polsce miasto znajdowało się w województwie lwowskim, w powiecie rawskim
• 1 lipca 1934 roku do Uhnowa włączono obszar zniesionej gminy Zastawie^[4]
• 17 września 1939 w wyniku agresji sowieckiej na Polskę zajęty przez ZSRR, w latach 1940–1941 i 1944 siedziba rejonu uhnowskiego
• od czerwca 1941 okupacja niemiecka, miasto znacznie zniszczone podczas II wojny światowej
• W latach 1942–1943 Niemcy i Ukraińska Policja Pomocnicza zamordowali wszystkich Żydów, część na miejscu, a część w obozach zagłady
• W latach 1943 1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 101 Polaków, w tym wójta gminy Jana Piroszyna oraz kilkunastu milicjantów i żołnierzy 7 pułku piechoty z 3 Dywizji Piechoty^[5].
• od 1944 – nie zaliczony do miast^[6] – należał do Polski (gmina Uhnów, powiat tomaszowski, województwo lubelskie, także siedziba gminy Tarnoszyn)
• 15 lutego 1951 w ramach umowy o zamianie granic wcielony do Ukraińskiej SRR. W okolicach Uhnowa znajdowały się bogate złoża węgla kamiennego
• W 1989 roku liczyło 1161 mieszkańców^[7][8].
• od 1991 Uhnów znajduje się w republice Ukrainy.

W mieście znajduje się pomnik poświęcony Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

Ludność miasta jeszcze w 1890 roku szacowano na 4,7 tys. Odtąd stale malała: 4,5 tys. w 1900 r., 3,9 tys. w 1939 r., 1,9 tys. w 1959 r., 1,5 tys. w 1970 r., i 1021 w 2001 r.

Od 2004 roku z inicjatywy proboszcza z pobliskich Dynisk ks. Wiesława Mokrzyckiego odbywa się corocznie w czerwcu pielgrzymka do Uhnowa (przed wojną Dyniska należały do parafii w Uhnowie), w których uczestniczy wielu byłych polskich mieszkańców z Uhnowa i ich potomków rozsianych po całej Polsce

• kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, katolicki, ceglany (obronny) z 1695, wybudowany na miejscu poprzedniego drewnianego który spłonął. Architekt Wojciech Lenartowicz. Jedna z kościelnych wież została zniszczona w 1915 roku podczas niemieckiego ostrzału miasta. Kościół restaurowany w dwudziestoleciu międzywojennym. Zniszczony za czasów Ukraińskiej SRR, obecnie chyli się ku całkowitej ruinie. Dzwonnica kościelna pozostaje poważnie zniszczona, brama główna zdewastowana
• cerkiew murowana z XIX wieku, odnowiona w 1893 i przebudowana na początku XX wieku. Przed II wojną światową była jedną z najładniej pomalowanych cerkwi Małopolski. Wykonawcą w latach 1933–1936 tego dzieła był artysta Damian Horniatkiewicz
• żydowska ceglana synagoga z początku XX wieku (obecnie miejscowi urządzili w niej małą fabrykę)
• budynek chederu (żydowskiej szkoły)
• budynek starego młyna
• miejscowe cmentarze: chrześcijański i żydowski

Przed II wojną światową za czasów Rzeczypospolitej w Uhnowie znajdował się stary rynek otoczony rzędami drewnianych budowli z podcieniami. Dzisiaj po dawnej zabudowie nie zachował się żaden ślad.

• Paweł Kukiz – burmistrz Uhnowa w l. 1894–1897, pradziadek piosenkarza i polityka Pawła Kukiza^[9].
• Myrosław Onyszkewycz – pułkownik UPA, odpowiedzialny za mordy na ludności polskiej^[9].
• Edward Żuk – starosta powiatu tomaszowskiego w latach 1998–2006^[9].
• Józef Badecki – polski wojskowy, pułkownik Ludowego Wojska Polskiego, sędzia sądów wojskowych^[10].

• cmentarz żydowski w Uhnowie
• umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951

• Janusz Z. Piekut, Agencja pocztowa Uhnów z „wymienionych” w 1951 r. terenów; w: „Filatelistyka” nr 12/1996, s. 616–617, Wrocław 1996.

• Uhnów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 755 .