Strażnica WOP Rowy

Strażnica WOP Rowy – podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy morskiej.

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 18 komendy odcinka Słupsk jako 89 strażnica WOP^[1] (Rowe)^[2] (Schmolsin/Rowy) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego^[3]. Sformowane strażnice morskiego oddziału OP nie przystąpiły bezpośrednio do objęcia ochrony granicy morskiej. Odcinek dawnej granicy polsko-niemieckiej sprzed 1939 roku od Piaśnicy, aż do lewego styku z 4 Oddziałem OP ochraniany był przez radziecką straż graniczną wydzieloną ze składu wojsk marszałka Rokossowskiego. Pozostały odcinek granicy od rzeki Piaśnica, aż po granicę z ZSRR zabezpieczała Morska Milicja Obywatelska^[4].

W 1951 roku 89 strażnica WOP stacjonowała w Smołdzińskim Lesie, w Rowach stacjonowała strażnica nr 88.

Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic^[a]. Strażnica WOP Rowy II kategorii otrzymała numer 85^[6] [7]. W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Rowy była 1. w 16 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza^[8]. W styczniu 1964 roku strażnica WOP nr 6 Rowy uzyskała status strażnicy lądowej i zaliczona została do III kategorii^[9]. Do 31 lipca 1964 roku strażnica III kategorii Rowy o stanie 51 wojskowych została rozformowana. Jednocześnie zorganizowano strażnicę ćwiczebną Rowy^[b].

Dopiero w kwietniu 1946 roku strażnica zaczęła przyjmować pod ochronę wybrzeże morskie. Jeszcze w czerwcu 1946 roku, wobec sprzeciwu dowódców radzieckich, 89 strażnica Rowy(?) mogła wysyłać patrole jedynie wspólnie z żołnierzami Armii Czerwonej^[10].

Strażnice sąsiednie:

88 strażnica WOP Bohon Walde ⇔ 90 strażnica WOP Łeba – 1946

• chor. Jerzy Okrzeja^[1]
• ppor. Bolesław Chruścicki (był 10.1946)^[c]. był dowódcą 89 strażnicy

• Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
• Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
• Andrzej Skorek. Zabezpieczenie wybrzeża środkowego po II wojnie światowej. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. 1/97, 1997. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505. 
• ASGr.Historia Bałtyckiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1960. Koszalin 1961.
• ASGr., Historia Kaszubskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Gdańsk 1965.
• Archiwum Straży Granicznej. Rozkazy personalne dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza.
• Archiwum SGr., DWOP, sygn. 217/143, Wykazy dyslokacyjne Wojsk Ochrony Pogranicza 1946. Wykaz strażnic i miejsc ich rozlokowania adresowany do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 4 maja 1946.
• Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Dyslokacja jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza z 8 kwietnia 1954.
• Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Wykaz dyslokacyjny etatowych oddziałów i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza z 18 maja 1957.
• Archiwum SGr., zespół archiwalny DWOP, sygn. 1400/3, k. 590–620; Rozkazy zarządzenia i wytyczne w zakresie wszelkiego rodzaju zaopatrzenia. Wykaz dyslokacyjny jednostek i pododdziałów WOP na dzień 1 stycznia 1964.