🔄 Losowy artykuł
Szlaki górskie Pociągiem dookoła Polski Podróże kulinarne Hotele-unikaty świata Parkingi przy lotniskach Łowiska Europy Campingi dla kamperów Imprezy — atrakcje w Polsce Poradnik pilota drona Wydarzenia i bilety Promocje bankowe Kamery na żywo Oferty Centrum Podróży Koliber Triper.pl Trip.FazaFM.com — plany podróży

Kuźnica Grabowska

Kuźnica Grabowska
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

ostrzeszowski

Gmina

Kraszewice

Liczba ludności (2022)

586[2]

Strefa numeracyjna

62

Kod pocztowy

63-522[3]

Tablice rejestracyjne

POT

SIMC

0201610

Położenie na mapie gminy Kraszewice
Mapa konturowa gminy Kraszewice, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kuźnica Grabowska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kuźnica Grabowska”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Kuźnica Grabowska”
Położenie na mapie powiatu ostrzeszowskiego
Mapa konturowa powiatu ostrzeszowskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Kuźnica Grabowska”
Ziemia51°30′25″N 18°15′57″E/51,506944 18,265833[1]

Kuźnica Grabowska – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Kraszewice. Przez miejscowość przepływa rzeka Łużyca, dopływ Prosny.

Przynależność administracyjna

Kuźnica Kraszowicka (Kuźnica Grabowska) była wsią królewską w tenucie grabowskiej w powiecie ostrzeszowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[4]. Do 1954 roku oraz od 1 stycznia do 26 stycznia 1973 roku istniała gmina Kuźnica Grabowska. W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kuźnica Grabowska, po jej zniesieniu w gromadzie Kraszewice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Historia

Pierwsza wzmianka historyczna dotycząca Kuźnicy Grabowskiej pochodzi z 1423 roku. W roku tym Władysław II Jagiełło nadał niejakiemu Długoszowi przywilej założenia na terytorium Kraszewic nowej „kuźnicy” (huty żelaza)[5]. Druga taka kuźnica powstała później nad Głuszyną (dziś Żurawką) we wsi Głuszyna. W 1546 król Zygmunt I Stary odnowił na prośbę Alberta Rostogi przywilej na kuźnicę z 1423[6].

Około 1800 roku w Kuźnicy Grabowskiej został zbudowany spichlerz folwarczny, znajdujący się obecnie w Skansenie Etnograficznym w Russowie[7]. W 1827 wieś liczyła 24 domy i 220 mieszkańców. Według Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w 1830 wieś była stolicą dóbr Kuźnica Grabowska i liczyła 40 tysięcy mr, które były własnością Elżbiety z książąt Radziwiłłów hr. Raczyńskiej.

W czasie powstania styczniowego 26 lutego 1863 oddział Józefa Oxińskiego stoczył pod Kuźnicą Grabowską bitwę z przeważającymi silami wojsk rosyjskich[8][9]. Wydarzenia te upamiętniono w 1963 odsłonięciem pomnika, pod którym w 2013 obchodzono 150. rocznicę bitwy[10]. Około 1880 właścicielem dóbr Kuźnica Grabowska, których obszar wynosił 10716 mr, w tym 9438 mr lasu był Jakub Engelman[11]. W 1910 dobra Kuźnicy Grabowskiej (około 4.000 morgów,) nabył za 375 tysięcy rubli od Gustawa hr. Ostrowskiego kupiec z Wielczowa Glucksman[12]. Od 1910 w miejscowości funkcjonuje szkoła[13]. Nauczyciele tej szkoły Jan Rakowski i Antoni Górecki zostali zamordowani w 1940 w Katyniu[14]. W 2001 roku, z inicjatywy Jerzego Krzywaźni, na frontonie szkoły odsłonięto tablicę pamiątkową ufundowaną przez senatora Andrzeja Krzaka[15]. W okresie okupacji niemieckiej tajne nauczanie prowadził Władysław Jura[16].

13 listopada 2021 detektoryści Stowarzyszenia Poszukiwaczy Śladów Historii „Denar” oraz Stowarzyszenia Wrocławska Grupa Poszukiwawcza odkryli szczątki rakiety V-2[17]. Odkrycie było relacjonowane przez Poszukiwacze historii – Polsat Play[18]. Rokrocznie obchodzona jest rocznica bitwy powstania styczniowego[19].

13 sierpnia 2023 uroczyście obchodzono 600-lecie Kuźnicy Grabowskiej połączone z III Piknikiem Historycznym, z tej okazji wybito okolicznościową monetę[20][21][22].

Oświata i kultura

W Kuźnicy Grabowskiej funkcjonuje Szkoła Podstawowa im. Kardynała Karola Wojtyły[23][24]. Prężnie działa tutaj także jedyne w Polsce Muzeum Elementarza im. prof. Mariana Falskiego[25]. Od 1997 działa tutaj Warsztat Terapii Zajęciowej w Kuźnicy Grabowskiej[26].

Rehabilitacja osób niepełnosprawnych

Warsztat Terapii Zajęciowej w Kuźnicy Grabowskiej został uruchomiony dnia 15 października 1997 z inicjatywy Stowarzyszenia Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Brat”. Od roku 2004 podlega Fundacji Inwalidów i Osób Niepełnosprawnych „Miłosierdzie” w Kaliszu[27].

Ludzie związani z Kuźnicą Grabowską

Przypisy

  1. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 65902.
  2. ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
  3. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 646 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  4. ↑ Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 66.
  5. ↑ Antoni Gąsiorowski (red.), Tomasz Jasiński (red.), Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski T.8 Zawiera dokumenty nr 774-1074 z lat 1416-1425, „PAN Biblioteka Kórnicka”, 1989 [dostęp 2023-08-18], Dokument Nr 964.
  6. ↑ Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2023-08-29].
  7. ↑ Skanseny [online], www.skanseny.net [dostęp 2023-08-20].
  8. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Na powstańczym szlaku 1863 w Kuźnicy Grabowskiej, Kuźnica Grabowska, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 2013, s. 44, ISBN 978-83-930746-1-7 [dostęp 2025-10-10] (pol.).
  9. ↑ Bitwa powstania styczniowego pod Kuźnicą Grabowską [online], dzieje.pl [dostęp 2023-08-17] (pol.).
  10. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Obchody 150. rocznicy bitwy pod Kuźnicą Grabowską (1863-2013) (materiały źródłowe) [online], Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 2023, s. 58 [dostęp 2025-10-10] (pol.).
  11. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. V, s. 12
  12. ↑ Kulwieć Kazimierz Red, Ziemia. Tygodnik Krajoznawczy Ilustrowany.1910 R.1, „PAN Biblioteka Kórnicka”, 1910 [dostęp 2023-11-24].
  13. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Barbara Cichosz, 100 lat w służbie społeczeństwu: Szkoła Podstawowa im. Kardynała Karola Wojtyły w Kuźnicy Grabowskiej, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 2010, s. 104, ISBN 978-83-930746-0-0 [dostęp 2025-10-10] (pol.).
  14. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Zbrodnia Katyńska wpisana w historię Kuźnicy Grabowskiej [online], Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 2015, s. 40 [dostęp 2025-10-10] (pol.).
  15. ↑ Tablica Katyńska w Kuźnicy Grabowskiej [online], katyn.polski-swiat.online [dostęp 2025-10-10].
  16. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Pamiątka z tajnego nauczania w Kuźnicy Grabowskiej – Władysław Jura (1892-1964) [online], Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 2024 [dostęp 2025-10-12] (pol.).
  17. ↑ Sebastian Matyszczak, Fragmenty rakiety V-2 wydobyte w Kuźnicy Grabowskiej. Jeden z nich jest ewenementem [ZDJĘCIA] [online], wlkp24.info, 15 listopada 2021 [dostęp 2023-08-17] (pol.).
  18. ↑ Wstrząsające odkrycie w trakcie kręcenia programu! To hitlerowska tajna broń? [online], Fakt24.pl, 16 listopada 2021 [dostęp 2023-08-17] (pol.).
  19. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Kuźnica Grabowska w hołdzie powstańcom styczniowym, „Ostrzeszowska Kultura” (34 1/2025), Urząd Miasta i Gminy w Ostrzeszowie, marzec 2025, s. 9-11, ISSN 2543-649X [dostęp 2025-12-09] (pol.).
  20. ↑ Kuźnicę Grabowską ma się w sercu. Jubileusz 600-lecia [online], pulstygodnia.pl [dostęp 2023-09-10] (pol.).
  21. ↑ Redakcja, Obchody 600-lecia Kuźnicy Grabowskiej [online], Ostrzeszów Info, 31 lipca 2023 [dostęp 2023-09-10] (pol.).
  22. ↑ Obchody 600-lecia Kuźnicy Grabowskiej oraz III Piknik Historyczny [online], Czas Ostrzeszowski, 24 lipca 2023 [dostęp 2023-09-10] (pol.).
  23. ↑ Szkoła Podstawowa im. Kardynała Karola Wojtyły w Kuźnicy Grabowskiej - O placówce [online], spkuznicagrabowska.szkolnastrona.pl [dostęp 2023-08-19].
  24. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Szkoła w Kuźnicy Grabowskiej (1953–1960) – zapiski z przeszłości (w) , nr , s., „Ostrzeszowska Kultura” (32 3/2024), www.ostrzeszow.pl, wrzesień 2024, s. 12-15 [dostęp 2025-10-12] (pol.).
  25. ↑ Muzeum Elementarza im. prof. M. Falskiego w Kuźnicy Grabowskiej • Odkryj Wielkopolskę • sprawdź ciekawe miejsca w Twojej okolicy [online], regionwielkopolska.pl [dostęp 2023-08-18] (pol.).
  26. ↑ Warsztat Terapii Zajęciowej Kuźnica Grabowska [online], wtz-kuznicagrabowska.pl [dostęp 2023-08-24].
  27. ↑ Warsztat Terapii Zajęciowej Kuźnica Grabowska [online], wtz-kuznicagrabowska.pl [dostęp 2023-08-20].
  28. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Bitwa powstania styczniowego pod Kuźnicą Grabowską [online], dzieje.pl [dostęp 2023-08-29] (pol.).
  29. ↑ 02 luty 1938 r. - Urodził się w Kuźnicy Grabowskiej Ste... [online], www.d-w.pl [dostęp 2023-09-10] (pol.).
  30. ↑ Muzeum - Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu - Profesorowie [online], muzeum.upwr.edu.pl [dostęp 2023-09-10].
  31. ↑ Prof. Krzysztof Kubiak nowym rektorem UPWr [online], upwr.edu.pl [dostęp 2024-03-27] (pol.).
  32. ↑ Jerzy Krzywaźnia, Zbrodnia Katyńska wpisana w historię Kuźnicy Grabowskiej [online], Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 2015 [dostęp 2025-10-12] (pol.).
  33. ↑ 600 lat Kuźnicy Grabowskiej 1423-2023, Urząd Gminy Kraszewice i Muzeum Elementarza im. prof. Mariana Falskiego w Kuźnicy Grabowskiej, Kuźnica Grabowska 2023, s.10

Linki zewnętrzne

ℹ Źródło: artykuł „Kuźnica Grabowska” w polskiej Wikipedii. Treść dostępna na licencji CC BY-SA 4.0; lista autorów w historii edycji. Wersja może się różnić od aktualnej na Wikipedii (kopia odświeżana okresowo).
💳 Revolut
Karta wielowalutowa do podróży — płacisz za granicą bez przewalutowań.
Odbierz kartę →
💰 ZEN.COM
Konta multiwalutowe i karty — płatności bez granic z poziomu aplikacji.
Sprawdź ZEN →
🌍 Wise
Przelewy za granicę po realnym kursie — bez ukrytych marż.
Wypróbuj Wise →
Linki polecające — obowiązują regulaminy usług.
FazaFM.com — radio i newsy Hrubek.pl — Hrubieszów blisko Ciebie Gorzkie Groszki — blog