 August Kork (1927) | |
 komandarm II rangi
| |
| Data i miejsce urodzenia |
22 lipca?/3 sierpnia 1887 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1905–1917, 1918–1937 |
| Siły zbrojne |
|
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
 Cesarskie: 
| |
August Kork, po rosyjsku Awgust Iwanowicz Kork (ros. Август Иванович Корк; ur. 22 lipca?/3 sierpnia 1887 w Aardli, zm. 11 czerwca 1937 w Moskwie) – radziecki wojskowy narodowości estońskiej, komandarm II rangi. Podpułkownik armii cesarskiej, w obliczu wojny domowej dołączył do Armii Czerwonej, mianowany szefem sztabu Armii Estońskiej (1919), później dowódcą 15 (1919–1920) i 6 Armii (1920–1921), Charkowskiego Okręgu Wojskowego (1921–1922), zastępcą dowódcy Sił Zbrojnych Ukrainy i Krymu (1922–1923) i dowódcą Frontu Turkiestańskiego (1922–1923), po zwycięstwie dowódca Białoruskiego Okręgu Wojskowego (1924–1925), Kaukaskiej Armii Czerwonego Sztandaru (1925), ponownie Białoruskiego OW (1925–1927), Leningradzkiego Okręgu Wojskowego (1927–1928), attaché wojskowy w Rzeszy Niemieckiej (1928–1929), kierownik Wydziału Zaopatrzenia Armii Czerwonej (1929) i dowódca Moskiewskiego Okręgu Wojskowego (1929–1935), następnie zdegradowany (jako obiekt nieufności władz) do komendanta Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego (1935–1937), którym był do aresztowania na początku wielkiej czystki w wojsku. W procesie pokazowym skazany na śmierć i stracony.
Pochodził z estońskiej rodziny chłopskiej. W 1905 r. ukończył czteroklasową szkołę w Tartu, następnie podjął naukę w szkole junkrów w Wilnie, a w związku z reorganizacją placówki ukończył w 1908 r. Czugujewską Szkołę Wojskową (piechoty). Służył następnie w 98 Jurjewskim Pułku Piechoty w Dzwińsku. W latach 1911–1914 r. studiował w Imperatorskiej Nikołajewskiej Akademii Wojskowej, kończąc studia jako jeden z najlepszych absolwentów w danym roczniku. Za osiągnięcia w nauce otrzymał order św. Stanisława III stopnia[1].
Podczas I wojny światowej służył w sztabie Wileńskiego Okręgu Wojskowego, następnie w sztabach 8 Dywizji Strzeleckiej, 20 Korpusu Armijnego i 3 Korpusu Syberyjskiego. W 1917 r. ukończył szkołę lotników-obserwatorów[1]. W armii Imperium Rosyjskiego dosłużył się stopnia podpułkownika, ostatnim stanowiskiem, jakie zajmował, było stanowisko oficera do poruczeń ds. lotnictwa przy sztabie Frontu Zachodniego[1].
Po rewolucji lutowej, w sierpniu 1917 r. został przewodniczącym komitetu żołnierskiego Frontu Zachodniego[1].
W czerwcu 1918 roku dobrowolnie wstąpił do Armii Czerwonej[1]. Służył w oddziale operacyjnym Wszechrosyjskiego Sztabu Głównego. Od października 1918 r. był kierownikiem wydziału sztabu Frontu Zachodniego. W grudniu 1918 r. został doradcą ludowego komisarza wojny proklamowanej 29 listopada tego roku Estońskiej Komuny Ludu Pracującego[1]. Estońska republika radziecka ze stolicą w Narwie przetrwała do 19 stycznia 1919 r., gdy jej rząd musiał wycofać się na wschód wobec kontrofensywy wojsk estońskich[2]. W lutym 1919 r. August Kork został szefem sztabu Armii Estońskiej - nazwę tę dowództwo Armii Czerwonej nadało czerwonej 7 Armii[2]. W czerwcu 1919 r. Armia Estońska została ponownie przemianowana na 7 Armię[2]; August Kork kontynuował służbę w niej jako pomocnik dowódcy, Aleksandra Riemiezowa, w takim charakterze biorąc udział w obronie Piotrogrodu przed białą Armią Północno-Zachodnią gen. Nikołaja Judenicza[1].
W lipcu 1919 r. został dowódcą 15 Armii (przekształconej z Łotewskiej Armii Radzieckiej). W ocenie Siergieja Kamieniewa był najlepszym czerwonym dowódcą na zachodnim froncie rosyjskiej wojny domowej[1]. Na czele 15 Armii brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej[1].
W październiku 1920 r., po podpisaniu przez rząd bolszewicki traktatu pokojowego z Polską, August Kork został mianowany dowódcą 6 Armii w składzie Frontu Południowego[1]. Brał udział w ostatnich operacjach przeciwko Armii Rosyjskiej gen. Wrangla. Na początku października i w pierwszych dniach listopada 1920 r. dowodzona przez niego 6 Armia brała udział w wyparciu białych z Północnej Taurydy na Krym[3]. Następnie 6 Armia wspólnie z 1 i 2 Armią Konną przeprowadzała główne uderzenie podczas szturmu Krymu – operacji perekopsko-czongarskiej[4]. 30 grudnia 1920 r. został odznaczony Honorową Bronią Rewolucyjną za dowodzenie podczas operacji perekopsko-czongarskiej[1]. Podczas wojny domowej został również dwukrotnie odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru, w 1919 i 1920 r.[1]
Od maja 1921 r. do czerwca 1922 r. był dowódcą Charkowskiego Okręgu Wojskowego. Następnie od czerwca do października 1922 r. był pomocnikiem naczelnego dowódcy wojsk Ukrainy i Krymu, w 1922 r. – dowódcą Frontu Turkiestańskiego. Od lipca do grudnia 1923 r. pełnił obowiązki pierwszego pomocnika naczelnika Zarządu Głównego Sił Powietrznych ZSRR[1]. Od grudnia 1923 r. do lutego 1925 r. był najpierw pomocnikiem dowódcy, a następnie dowódcą Zachodniego Okręgu Wojskowego. Od lutego do listopada 1925 r. dowodził Armią Kaukaską[1]. W listopadzie 1925 r. został ponownie dowódcą Zachodniego Okręgu Wojskowego. Od maja 1927 do 1928 r. był dowódcą Leningradzkiego Okręgu Wojskowego[1]. W czerwcu 1928 r. został radzieckim attaché wojskowym w Niemczech. W maju 1929 r. został naczelnikiem zaopatrzenia Armii Czerwonej[1]. W listopadzie 1929 r. mianowano go dowódcą Moskiewskiego Okręgu Wojskowego[1].
W latach 1935–1937 był komendantem Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego[1] w stopniu komandarma II rangi[5]. Cieszył się autorytetem w armii[6]. Siergiej Biriuzow opisał go jako człowieka, który w Akademii „nie miał sobie równych pod względem autorytetu, głębi i zakresu wiedzy”, a „wysokie wymagania łączył z uprzejmością i taktem”[6]. Jan Bierzin charakteryzował Korka jako człowieka zdolnego do rozeznawania się w skomplikowanych kwestiach politycznych, energicznego i upartego w rozwiązywaniu postawionych przed nim zadań[6].
W marcu 1937 roku na naradzie partyjnego aktywu Akademii poparł stalinowskie czystki, powtarzając wnioski z lutowo-marcowego plenum KC WKP (b), podczas którego ogłoszono rozprawę z „bandami trockistowsko-zinowjewowskimi, bucharinowcami i rykowcami”. Nie uchroniło to samego Korka, którego Stalin nie lubił i któremu nie ufał, przed aresztowaniem[7]. Komendant Akademii Wojskowej został aresztowany przez NKWD 12 maja 1937 r.[5] w swoim mieszkaniu w rządowym „domu na nabrzeżu” (na bulwarze Biersieniewskim w Moskwie)[8].
11 czerwca 1937 pod zarzutem udziału w spisku wojskowym w Armii Czerwonej i przygotowań do obalenia władzy sowieckiej poprzez powstanie zbrojne i klęskę ZSRR w przyszłej wojnie (z art. 58 radzieckiego kodeksu karnego) został postawiony przed Sądowym Trybunałem Specjalnym Sądu Najwyższego ZSRR, pod przewodnictwem Wasilija Ulricha, razem z siedmioma innymi dowódcami: Michaiłem Tuchaczewskim, Ioną Jakirem, Robertem Ejdemanem, Witowtem Putną, Witalijem Primakowem, Borisem Feldmanem oraz Ijeronimem Uborewiczem (tzw. sprawa Tuchaczewskiego). Wszyscy zostali skazani na śmierć[9]. Wszyscy zostali rozstrzelani następnego dnia. Ciała skremowano w krematorium na Cmentarzu Dońskim, prochy pochowano anonimowo (ob. mogiła zbiorowa nr 1[10]). Proces pokazowy wywarł ogromne wrażenie w całym ZSRR, gdyż straceni oficerowie należeli do czołowych dowódców Armii Czerwonej, najsłynniejszych czerwonych dowódców okresu wojny domowej[11]. Był to początek wielkiej czystki w Armii Czerwonej. Aresztowana jako członek rodziny wroga ludu została również żona Korka Jekatierina, skazana na śmierć 13 lipca 1941 r. i stracona 28 lipca tego samego roku[12].
W 1957 r. August Kork został zrehabilitowany[10].
