Łasin

Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łasin (ujednoznacznienie).

Łasin

miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ratusz w Łasinie
Herb Flaga
Państwo	Polska
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	grudziądzki
Gmina	Łasin
Prawa miejskie	1298-1833, ponownie od 1860 r.
Burmistrz	Rafał Kobylski
Powierzchnia	4,79[1] km²
Wysokość	91,5 m n.p.m.
Populacja (01.01.2025) • liczba ludności • gęstość	3004[1] 627 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 56
Kod pocztowy	86-320
Tablice rejestracyjne	CGR
Położenie na mapie gminy Łasin Łasin
Położenie na mapie Polski Łasin
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego Łasin
Położenie na mapie powiatu grudziądzkiego Łasin
53°31′04″N 19°05′18″E/53,517778 19,088333[2]
TERC (TERYT)	0406034
SIMC	0983557
Urząd miejski ul. Radzyńska 2 86-320 Łasin
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Hasło w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Łasin (niem. Lessen) – miasto w północnej Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Łasin, położone nad Jeziorem Łasińskim przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr 16 z drogą wojewódzką nr 538.

W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa toruńskiego. Według danych GUS z 1 stycznia 2025 r. Łasin liczył 3004 mieszkańców^[1].

 Osobne artykuły: Burmistrzowie Łasina i Historia Łasina.

Położona nad jeziorem osada istniała już w czasach panowania Bolesława Chrobrego. Potwierdza to pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin, która pochodzi z 1014^{[potrzebny przypis]}.

Prawa miejskie Łasin otrzymał od Krzyżaków w 1298 roku. Nadania praw dokonał mistrz krajowy Meinhard z Querfurtu, który wydał przywilej na założenie miasta na prawie chełmińskim Janowi z Lasu (po łac. De Nemore) jako zasadźcy. W 1306 mistrz krajowy Konrad Sack powtorzył prawa miejskie^[3].

Za panowania krzyżackiego Łasin należał do komturstwa (od 1333 r. tylko wójtostwa) rogozińskiego.

Krzyżacy otoczyli miasto murami, wałami i fosami, a przylegające do miasta jeziora i trzęsawiska naturalnie wzmacniały jego obronność. Podczas wojen Królestwa Polskiego z Krzyżakami Łasin był kilkakrotnie bezskutecznie oblegany przez Polaków (również pod wodzą króla Władysława Jagiełły). Pomimo zwycięstwa pod Grunwaldem Łasin nadal pozostał przy Zakonie. Dopiero w 1461 w dzień Wszystkich Świętych, kiedy to z uwagi na święto miasto nie posiadało należytej obrony, bramy stały otworem, a załoga była niekompletna, miasto zostało zdobyte, obrabowane i spalone.

Od 1466 do 1772 wraz z całą ziemią chełmińską miasto należało do Polski jako część Prus Królewskich.

W czasach piastowskich do Łasina sięgało prawdopodobnie osadnictwo słowiańskie. Jednak do XIII wieku ziemie na północ od rzeki Osy weszły w skład pruskiego terytorium plemiennego Pomezanii. Na południe od tej rzeki znajdowała się ziemia chełmińska.

Po podboju Prus pod koniec XIII wieku ziemię chełmińską powiększono o ziemię lubawską za Drwęcą oraz o ziemię łasińską za Osą^[4]. Stąd historycznie Łasin zaliczany jest do ziemi chełmińskiej^{[potrzebny przypis]}.

• 1014 – pierwsza historyczna informacja o istnieniu osady o nazwie Łasin
• 1298 – nadanie praw miejskich na prawie chełmińskim
• 1306 – powtórzenie praw miejskich
• 1455 – oddziały krzyżackie z Kwidzyna i Łasina napadły na Grudziądz i spaliły jego przedmieścia oraz spichrze.
• 1461 – Łasin powrócił do państwa polskiego
• 16 lipca 1526 – Zygmunt I Stary potwierdził przywileje nadane miastu za czasów krzyżackich
• 1628 – miasto zostało spalone przez Szwedów
• 16 kwietnia^[5] 1719 – wielki pożar w mieście
• 1772 – na skutek I rozbioru Polski Łasin został przyłączony do Prus
• 1833 – utrata praw miejskich
• 1860 – odzyskanie praw miejskich
• 1886 – wybudowano linię kolejową łączącą Łasin z Gardeją
• 1892 – rozebrano mury miejskie
• 22 stycznia 1920 – powrót Łasina do Polski
• 1 września 1939, około godz. 11 – miasto zostało zajęte przez wojska niemieckie.
• 26 stycznia 1945 – miasto zostało zdobyte przez Armię Czerwoną.

• kościół pw. św. Katarzyny, zbudowany w 1328 na miejscu dawnego drewnianego kościoła. Archiprezbiterialny. Wielokrotnie przebudowywany w okresie od XVII do XX wieku. Obecny kościół zbudowany jest z czerwonej cegły w stylu gotyckim. Wystrój kościoła jest renesansowo-barokowy z pierwszej połowy XVIII wieku. Na chórze znajdują się organy z pierwszej połowy XIX wieku. W XIX wieku została zbudowana drewniana dzwonnica o wysokości ok. 10 m. Umieszczone są w niej trzy dzwony odlane w Gdańsku (duży w 1719 i dwa mniejsze w 1739). Kościół nigdy nie posiadał dzwonnicy murowanej.
• wieża ciśnień (1893) przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Łasinie
• gmach magistratu miejskiego - ratusz (1900)
• Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej
• pomnik ofiar II wojny światowej pochodzących z Łasina i okolic zamordowanych przez Selbstschutz. Tzw. pomnik na „Magdalence” usytuowany na miejscu dawnego kościoła pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, który został zniszczony podczas drugiej wojny szwedzkiej w 1670.

 Osobny artykuł: Niemieckie represje wobec ludności Łasina (1939).

• Muzeum Pożarnictwa Ziemi Pomorskiej, istniejące przy miejscowej OSP Łasin^[6].

• Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Kazimierza Jagiellończyka^[7]
• Zespół Szkół Publicznych w Łasinie
  • Szkoła Podstawowa
• Przedszkole Miejskie w Łasinie

W 1961 powstał Ludowy Zespół Sportowy „Piast Łasin”^[8]. Początkowo sekcja piłkarska uczestniczyła w rozgrywkach w klasie „B”. W sezonie 2013/2014 sekcja piłkarska występowała w grupie toruńskiej w klasie „A”, uzyskując awans do V ligi^[9].

Sekcja tenisa stołowego w sezonie 2013/2014 uczestniczyła w rozgrywkach III ligi. 15 grudnia 2009 otworzono nowe boisko wybudowane w programie „Orlik 2012”.

• Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej im. Macieja z Miechowa w Łasinie
• Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „MEDYK”

• Komenda Miejska Policji w Grudziądzu Posterunek w Łasinie
• Ochotnicza Straż Pożarna w Łasinie

Na terenie miasta działalność religijną prowadzi Kościół rzymskokatolicki, do którego należy parafii katolickiej pw. św. Katarzyny, parafia należy do Diecezji toruńskiej. Łasin jest siedzibą dziekana Dekanatu Łasińskiego. Od 25.02.1995^[10] roku Łasinie znajduje się klasztor Sióstr Karmelitanek Bosych. Otrzymały one budynek klasztoru od sióstr Felicjanek (w Łasinie od 27 lutego 1922 roku^[11]). W Łasinie znajdowały się również neogotycki kościół i cmentarz ewangelicki przy ulicy Starej 1^[12][13][14] oraz cmentarz żydowski.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Łasinem.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Łasinie.

• gromada Łasin
• Łasin-Wybudowanie
• Edward Kwiatkowski
• Stacja kolejowa Łasin
• Stacja kolejowa Łasin Pomorski
• Komisariat Straży Granicznej „Łasin”
• Placówka Straży Granicznej II linii „Łasin”
• Niemieckie represje wobec ludności Łasina (1939)

• Grudziądz i okolice. Przewodnik, Grudziądzkie Towarzystwo Kultury, Biblioteka Miejska w Grudziądzu, Grudziądz, 1990
• Łasin Historia 1298 Teraźniejszość 1998 Przyszłość XXI w. Urząd Miasta i Gminy Łasin, 1998

• Łasin, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. V: Kutowa Wola – Malczyce, Warszawa 1884, s. 595 .
• Słownik historczny-geograficzny ziem polskich w średniowieczu