Tytus Filipowicz

Tytus Filipowicz

Data i miejsce urodzenia	21 listopada 1873 Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci	13 lipca 1953 Londyn, Wielka Brytania
kierownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych
Okres	od 16 listopada 1918 do 17 listopada 1918
Przynależność polityczna	Polska Partia Socjalistyczna
Poprzednik	Władysław Wróblewski
Następca	Leon Wasilewski
Chargé d’affaires w RFSRR
Okres	od 1 lipca 1921 do 22 października 1921
Poprzednik	funkcja utworzona
Następca	Zygmunt Stefański (chargé d’affaires)
Poseł RP w Finlandii
Okres	od 27 października 1922 do 6 września 1927
Poprzednik	Michał Sokolnicki (poseł)
Następca	Tomasz Sariusz-Bielski (chargé d’affaires)
Poseł RP w Belgii
Okres	od 6 września 1927 do 1 lutego 1929
Poprzednik	Anatol Mühlstein (chargé d’affaires)
Następca	Tadeusz Jackowski
Poseł/Ambasador RP w USA
Okres	od 1 marca 1929[1] do 17 grudnia 1932
Poprzednik	Jan Ciechanowski
Następca	Władysław Sokołowski (chargé d’affaires)
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Tytus Filipowicz (ur. 21 listopada 1873^[2] w Warszawie, zm. 13 lipca 1953 w Londynie) – polski działacz polityczny, dyplomata, publicysta. Przed I wojną światową jeden z przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej. Jako kierownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych 16 listopada 1918 r. podpisał depeszę notyfikującą powstanie państwa polskiego. Chargé d’affaires w RFSRR (1921), poseł i następnie ambasador RP w Stanach Zjednoczonych (1929–1932).

Członek loży wolnomularskiej w Warszawie w czasach II Rzeczypospolitej^[3], założyciel Unii Narodowo-Państwowej w 1922 roku^[4].

Był synem Kazimierza(inne języki), lekarza i botanika, i Zofii z Samborskich^[5]. Wychowywał się pod wpływem Tytusa Chałubińskiego, krewnego ze strony matki, w którego domu zaprzyjaźnił się z młodym Ignacym Paderewskim^[5]. Z inspiracji wuja, przemysłowca Alfonsa Surzyckiego, podjął w 1893 r. naukę w szkole sztygarów w Dąbrowie Górniczej^[5][2]. Po jej ukończeniu pracował jako sztygar w kopalni „Flora”. Początkowo związany z Socjaldemokracją Królestwa Polskiego na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, przeszedł wkrótce do Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1897 r. założył drugie po „Robotniku” nielegalne socjalistyczne pismo „Górnik” i został jego redaktorem^[5]. Kierował Dąbrowskim Komitetem Robotniczym. Aresztowany przez żandarmerię carską na początku 1898 r. zbiegł i po dwóch tygodniach wyjechał do Londynu^[6]. Propagował tam idee niepodległościowe w socjalistycznym czasopiśmie „Przedświt”, redagowanym przez Leona Wasilewskiego i ukończył Szkołę Nauk Politycznych^[7]. W PPS współpracował blisko z Józefem Piłsudskim. Razem z Piłsudskim udał się w 1904 r. do Japonii w celu pozyskania tamtejszych władz dla sprawy polskiej. W latach 1907–1914 działał w PPS Frakcji Rewolucyjnej. Przed I wojną światową stał się jednym z przywódców PPS. W 1915 r. został oddelegowany do prowadzenia w Warszawie tajnego biura Prezydium i Departamentu Wojskowego Naczelnego Komitetu Narodowego przy przedstawicielu austro-węgierskiego Armeeoberkommando(inne języki) w Warszawie, płk. Josefie von Paiciu. Aresztowanie Filipowicza przez okupacyjne władze niemieckie 20 maja 1916 r.^[8] wywołało kryzys w stosunkach austro-niemieckich z powodu ujawnienia związków biura z c.k. administracją^[9]. Na początku 1917 r. pełnił funkcję referenta prawno-historycznego w Departamencie Stanu Tymczasowej Rady Stanu. Jednocześnie kierował tajnym Biurem Prasowym i Informacyjnym NKN w budynku przy ul. Szczyglej 12, zajmowanym przez biuro paszportowe Paicia. W związku z tym w maju 1917 r. został ponownie aresztowany przez niemiecką policję i zwolniony pod warunkiem wyjazdu do Krakowa^[a][10][9].

W okresie od czerwca do grudnia 1917 r. kierował biurem informacyjnym Naczelnego Komitetu Narodowego w Wiedniu, zaś od stycznia do listopada 1918 r. pełnił funkcję zastępcy przedstawiciela Rady Regencyjnej w Wiedniu^[11]. W dniach 16–17 listopada 1918 r. kierował Ministerstwem Spraw Zagranicznych^[12]. Następnie pełnił funkcję wiceministra w MSZ do odwołania go przez Wasilewskiego 13 grudnia 1918 r., które uznał za bezprawne^[8].

W latach 1921–1933 pełnił kolejno funkcje: przewodniczącego „Misji specjalnej na Kaukaz Południowy” w randze ministra pełnomocnego III klasy^[b], chargé d’affaires w RFSRR (1921), posła w Finlandii, posła w Belgii, posła, następnie ambasadora w USA (1929–1932), od 1930 również posła w Meksyku.

Po powrocie z misji w Waszyngtonie przeniesiony w 1933 w stan spoczynku. Inicjator i prezes Ligi Odrodzenia Gospodarczego, przekształconej w styczniu 1936 w Polską Partię Radykalną. W grudniu 1937 zgłosił akces do Klubu Demokratycznego. Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę wyjechał do Francji. W latach 1941–1942 i 1949–1953 był członkiem Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej. W styczniu 1937 był prezesem komitetu głównego Polskiego Czerwonego Krzyża^[13].

Po II wojnie światowej pozostał na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii. Pełnił obowiązki przewodniczącego Polskiego Stronnictwa Demokratycznego (1945–1947), z którego został wykluczony w 1947 za poparcie udzielone Augustowi Zaleskiemu^[14].

Zmarł w Londynie 13 lipca 1953^[15].

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)^[16][17]

• BartoszB. Czajka BartoszB., Tytus Filipowicz – zarys biografii (do 1939 r.), „Polonia Inter Gentes”, 1, 2020, s. 101–120, DOI: 10.56583/pig.513, ISSN 2719-8871 .