| |
| Państwo | |
|---|---|
| Skrót |
TOP 09 |
| Lider | |
| Data założenia |
11 czerwca 2009 |
| Adres siedziby | |
| Ideologia polityczna | |
| Członkostwo międzynarodowe |
|
| Strona internetowa | |
TOP 09 lub Tradycja Odpowiedzialność Dobrobyt 09 (cz. Tradice Odpovědnost Prosperita 09) – czeska proeuropejska i liberalno-konserwatywna[1] partia polityczna, założona w 2009. Ugrupowanie należy do Europejskiej Partii Ludowej[2].
Partia została założona 11 czerwca 2009 z inicjatywy grupy polityków Unii Chrześcijańskich Demokratów – Czechosłowackiej Partii Ludowej na czele z Miroslavem Kalouskiem. Jej liderem został były minister spraw zagranicznych Czech Karel Schwarzenberg. 9 lipca 2009 podpisała strategiczne porozumienie o współpracy z ugrupowaniem Burmistrzowie i Niezależni kierowanym przez Petra Gazdíka[3].
Partia wzięła udział w wyborach parlamentarnych 2010, uzyskując 16,7% głosów i 41 mandatów, zajmując tym samym 3. miejsce za socjaldemokratami i ODS[4]. TOP 09 obok ODS i VV była jedną z partii tworzących rząd Petra Nečasa, funkcjonujący w latach 2010–2013[5]. Po jego dymisji i utworzeniu rządu technicznego Jiříego Rusnoka znalazła się w opozycji.
W przedterminowych wyborach parlamentarnych w 2013 ugrupowanie otrzymało niespełna 12,0% głosów i 26 mandatów[6]. W 2014 po raz pierwszy partia wystartowała w wyborach europejskich, wprowadzając do PE VIII kadencji czteroosobową reprezentację[7]. W listopadzie 2015 nowym przewodniczącym TOP 09 został Miroslav Kalousek[8]. W wyborach w 2017 partię poparło ponad 5,3% głosujących, co przełożyło się na 7 miejsc w Izbie Poselskiej[9]. W listopadzie 2017 na czele ugrupowania stanął Jiří Pospíšil[10]. W 2019 ugrupowanie z koalicjantami wywalczyło trzy mandaty w Europarlamencie IX kadencji[11]. W listopadzie tegoż kierownictwo w partii objęła Markéta Pekarová Adamová[12].
Przed wyborami w 2021 partia zawiązała koalicję z Obywatelską Partią Demokratyczną i KDU-ČSL pod nazwą SPOLU[13]. Koalicja otrzymała 27,8% głosów (pierwsze miejsce) i 71 mandatów, z których 14 przypadło kandydatom TOP 09[14]. W tym samym roku ugrupowanie dołączyło do wielopartyjnej koalicji rządowej[15], która współtworzyła gabinet Petra Fiali. Do wyborów europejskich partia przystąpiła w ramach tej samej koalicji, uzyskując dwa mandaty w Europarlamencie X kadencji[16].
Koalicję utrzymano także w wyborach krajowych w 2025; zajęła wówczas drugie miejsce – 23,4% głosów i 52 mandaty[17] (w tym 9 dla przedstawicieli partii[18]). W listopadzie 2025 nowym przewodniczącym formacji został Matěj Ondřej Havel[19]. W następnym miesiącu partia znalazła się w opozycji.
| Wybory | Poparcie | Mandaty | Zmiana |
|---|---|---|---|
| 2010 | 16,7% | 41 | – |
| 2013 | 12,00% | 26 | –15 |
| 2017 | 5,3% | 7 | –19 |
| 2021 | 27,8%[20] | 14[21] | +7 |
| 2025 | 23,4%[20] | 9[22] | –5 |
| Wybory | Poparcie | Mandaty | Zmiana | L. miejsc dla Czech |
|---|---|---|---|---|
| 2014 | 16,0%[23] | 3[24] | – | 21 |
| 2019 | 11,7%[23] | 2[24] | –1 | 21 |
| 2024 | 22,3%[20] | 2[25] | – | 21 |
