Nagroda Nautilus – coroczny plebiscyt czytelników na najlepszy polski fantastyczny utwór literacki wydany w danym roku, przyznawana w latach 2004–2012 (z wyjątkiem lat 2008 i 2011), stworzona przez Roberta J. Szmidta i związana z czasopismem „Science Fiction”.
Nagroda przyznawana była w następujących kategoriach[1]:
Została ona ustanowiona w 2004 przez Roberta J. Szmidta, redaktora naczelnego czasopisma „Science Fiction”. Kapitułę nagrody tworzyła redakcja pisma. Choć głosowanie było jednoetapowe, między zakończeniem głosowania a uroczystością wręczenia nagrody pierwsze pięć utworów w każdej kategorii ogłaszanych było jako utwory nominowane do nagrody, bez podawania kolejności[1].
Głosowanie na nagrodę odbywało się poprzez system SMS. Nagroda miała formę okolicznościowego dyplomu oraz gratyfikacji finansowej, na którą składały się środki pozyskane od sponsorów oraz wpływy finansowe uzyskane podczas bezpośredniego głosowania[1].
Po przejęciu czasopisma „Science Fiction” przez wydawnictwo „Fabryka Słów” z przyczyn formalnych, spowodowanych względami proceduralnymi przy zmianie wydawcy, nastąpiła roczna przerwa w edycji konkursu. Z tego powodu nie przyznano nagrody za utwory opublikowane w roku 2008. W roku 2010 przyznawanie nagrody wznowiono[1]
Nazwa nagrody pochodzi od okrętu podwodnego kapitana Nemo z dwóch powieści Juliusza Verne’a: Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi i Tajemnicza wyspa wydanych w cyklu Niezwykłe podróże[1].
Krytycy nagrody uważają, że bezstronność nagrody była wątpliwa, jako że jednym z biorących udział w głosowaniu, a później nominowanych utworów w pierwszej edycji nagrody była powieść jej twórcy – Roberta J. Szmidta. On sam twierdził jednak, że jeśli nagroda ma w obiektywny sposób odzwierciedlać gusta czytelników, to nie można wykluczyć z głosowania żadnych utworów, tym bardziej że zadbano o bezstronność oddając nadzór nad procesem głosowania firmie niemającej żadnych powiązań z redakcją pisma. Innym zarzutem była też liczba oddawanych na tę nagrodę głosów (łącznie 1942 w obu kategoriach, w tym 1433 podczas pierwszej edycji) oraz to, że jedna osoba mogła głosować kilka razy z różnych numerów telefonu, co jednak nie powinno mieć wielkiego wpływu na wynik końcowy, zważywszy iż żaden system głosowania stosowany w tego typu nagrodach nie gwarantuje takich ograniczeń. Kolejny zarzut dotyczył procedury głosowania. Aby uatrakcyjnić nagrodę organizatorzy zdecydowali się nagrodzić osoby, które oddając głosy trafnie wytypują zwycięzców tego rankingu, co wpływać jednak może na wyniki głosowania, zwiększając szanse autorów dobrze recenzowanych tekstów. Kontrowersje wzbudzał też fakt, że według jego wypowiedzi na forum internetowym, Robert J. Szmidt miał wgląd do wyników przed zakończeniem głosowania[1].
W edycji 2004 przed zakończeniem zbierania głosów usunięto głosy podejrzane o pochodzenie od jednej osoby, która próbowała wpłynąć wyniki organizując akcję wysyłania SMS-ów z głosami na swój utwór. Według krytyków nagrody było to naruszeniem jej regulaminu. Zarzuty te potraktowane zostały przez gremium przyznające reaktywowaną (w roku 2013) nagrodę na tyle poważnie, że podjęło ono decyzję o odwołaniu edycji nagrody za rok 2013 (która miał być wręczona w r. 2014) i zmianie formuły przyznawania Nautilusa[1][2][3].
Do nagrody nominowane i nagrodzone były następujące utwory[1]:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
Powieść:
Opowiadanie:
