 Mel Gibson (2016) | |
| Imię i nazwisko |
Mel Columcille Gerard Gibson |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
3 stycznia 1956 |
| Zawód |
aktor, reżyser, producent filmowy |
| Współmałżonek |
Robyn Moore Gibson |
| Lata aktywności |
od 1976 |
| Odznaczenia | |
| |
| |
Mel Columcille Gerard Gibson[1] AO (ur. 3 stycznia 1956 w Peekskill) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy.
Laureat Złotego Globu dla najlepszego reżysera oraz dwóch Oscarów za najlepszą reżyserię i najlepszy film – Braveheart. Waleczne serce (1995), oparty na historii życia sir Williama Wallace’a.
Urodził się w Peekskill[2] w stanie Nowy Jork jako szóste z jedenaściorga dzieci i drugi syn Anne Patricii (z domu Reilly) i pisarza Huttona Petera Gibsona[3]. Jego rodzina była pochodzenia irlandzkiego[4]. Jego ojciec był sedewakantystą, znanym z wielu kontrowersyjnych poglądów. W 1968, gdy Mel miał 12 lat, ojciec podjął decyzję o przeprowadzeniu się wraz z całą rodziną do West Pymble w Sydney w Australii[5.1], protestując tym przeciwko niemoralnej, jego zdaniem, wojnie w Wietnamie[6].
Początkowo chciał zostać dziennikarzem, a później księdzem[7]. Kształcił się u Kongregacji Braci w Chrystusie w Kolegium Katolickim im. św. Leona w Wahroonga w Nowej Południowej Walii. W 1977 ukończył Narodowy Instytut Sztuki Dramatycznej w Sydney[8].
Po raz pierwszy trafił na ekran w roli studenta surfera Scollopa w dreszczowcu Summer City (1977)[9]. Wystąpił gościnnie jako Ray Henderson w czterech odcinkach serialu Nine Network Sullivanowie (The Sullivans, 1978) z Michaelem Catonem i Megan Williams. Międzynarodową sławę przyniósł mu antybohater protagonista „Mad” Max Rockatansky w postapokaliptycznym filmie George’a Millera Mad Max (1979) oraz jego sequelach – Mad Max 2 (1981) i Mad Max pod Kopułą Gromu (1985)[10].
Kreacja niepełnosprawnego intelektualnie 24–letniego Tima Melville’a w ekranizacji powieści Colleen McCullough Tim (1979) przyniosła mu nagrodę AACTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego. W sensacyjnym dramacie fantastycznonaukowym Reakcja łańcuchowa (The Chain Reaction, 1980) u boku Steve’a Bisleya pojawił się jako brodaty mechanik (niewymieniony w napisach)[11]. W australijskiej operze mydlanej Kara (Punishment, 1981) wystąpił w roli więźnia Ricka Monroe’a. Sensacyjny dramat wojenny Tima Burstalla Atak jednostki Z (Attack Force Z, 1981) z Johnem Phillipem Lawem i Samem Neillem, gdzie Gibson zagrał australijskiego komandosa kapitana P.G. (Paula) Kelly’ego z jednostki specjalnej walczącej z Japończykami podczas II wojny światowej, prezentowany był na 34. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes. Za główną rolę cynicznego Franka Dunne’a, bezrobotnego byłego pracownika kolei, któremu skończyły się pieniądze w dramacie wojennym Petera Weira Gallipoli (1981) zdobył nagrodę Australian Film Institute. W melodramacie Petera Weira Rok niebezpiecznego życia (The Year of Living Dangerously, 1982) z Sigourney Weaver i Lindą Hunt został obsadzony w roli Guya Hamiltona, początkującego korespondenta zagranicznego australijskiej sieci telewizyjnej, który przybywa do Dżakarty, aby wykonać zadanie. W 1983 zagrał w Nimrod Theatre Company w spektaklu Arthura Millera Śmierć komiwojażera[12].
W swoim pierwszym filmie amerykańskim – przygodowym dramacie historycznym Rogera Donaldsona Bunt na Bounty (The Bounty, 1984) zagrał postać angielskiego marynarza Fletchera Christiana. Ale dramat Marka Rydella Rzeka (The River, 1984) z Sissy Spacek i melodramat Gillian Armstrong Pani Soffel (Mrs. Soffel, 1984) z Diane Keaton nie odniosły sukcesu[13]. W 1985 został okrzyknięty najseksowniejszym mężczyzną świata przez magazyn „People”[14]. Przed kamerą powrócił w świetnej formie w roli neurotycznego policjanta Martina Riggsa w sensacyjnym dreszczowcu kryminalnym Richarda Donnera Zabójcza broń (Lethal Weapon, 1987)[15]. W sierpniu 1989 założył firmę produkcyjną Icon Entertainment, której pierwszym filmem była ekranizacja sztuki Williama Szekspira Hamlet (1990) w reżyserii Franca Zeffirellego z Melem Gibsonem w roli tytułowej duńskiego księcia[16].
W 1993 zadebiutował jako reżyser dramatu Człowiek bez twarzy (The Man Without a Face)[17]. W westernie komediowym Richarda Donnera Maverick (1994) z Jodie Foster i Jamesem Garnerem zagrał tytułową rolę Breta Mavericka, uosobienie pokerzysty, zawsze szukającego gier o wysokie stawki i rzadko pozostającego w jednym miejscu na dłużej. Za rolę wpływowego biznesmena Toma Mullena, któremu zostaje uprowadzony syn i decyduje się na występ przed kamerami telewizyjnymi informując o wynoszącej dwa miliony dolarów nagrodzie za ujęcie porywaczy w dramacie sensacyjnym Rona Howarda Okup (Ransom, 1996) zdobył nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym[18]. Użyczył swojego głosu Johnowi Smithowi w filmie animowanym Pocahontas (1995). Jako Nick Marshall, dyrektor ds. reklamy w Chicago, który ma dar rozumienia, co myślą kobiety w komedii romantycznej fantasy Czego pragną kobiety (What Women Want, 2000) z Helen Hunt był nominowany do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu[19].
W 2004 Gibson wyprodukował i wyreżyserował film Pasja, który został uznany za bardzo kontrowersyjny w niektórych żydowskich środowiskach religijnych[20]. Pasja opowiada o ostatnich 12 godzinach z życia Jezusa Chrystusa. Pomimo wielu kontrowersji film ten został bardzo ciepło przyjęty przez większość chrześcijan[21], naukowców[22] i wielu konserwatywnych przedstawicieli społeczeństwa żydowskiego[23]. W 2006 Mel Gibson wyreżyserował film Apocalypto osadzony w realiach cywilizacji Majów przed przybyciem konkwistadorów do Ameryki.
W 2025 poinformował, że planuje nakręcić kontynuację filmu Pasja[24].
Jest Tradycjonalistą Katolickim – Sedewakantystą, nie uznającym legalności pontyfikatów papieży po 1958 roku, jak i postanowień Soboru Watykańskiego II[25]. Jest obywatelem amerykańskim i irlandzkim[26][27].
7 czerwca 1980 zawarł związek małżeński z Robyn Denise Moore[5.2], z którą ma siedmioro dzieci (sześciu synów i jedną córkę)[28][29]. 29 lipca 2006, po 26 latach małżeństwa, Gibson i Robyn rozstali się. 13 kwietnia 2009 Robyn Gibson złożyła pozew o rozwód, powołując się na nie dające się pogodzić różnice, a 23 grudnia 2011 doszło do rozwodu. W latach 2007–2010 był związany z rosyjską piosenkarką Oksaną Grigorjewą, z którą ma córkę Lucię[30]. W 2014 związał się z pisarką Rosalind Ross, z którą ma syna Larsa Gerarda (ur. 20 stycznia 2017)[31].
| Rok | Nagroda | Kategoria | Film |
|---|---|---|---|
| 1979 | Nagroda Australian Film Institute | Najlepszy aktor pierwszoplanowy | Tim (1979) |
| 1981 | Najlepszy aktor pierwszoplanowy | Gallipoli (1981) | |
| 1991 | People’s Choice Award | Ulubiony aktor filmowy | – |
| 1992 | Will Award[33] | Znaczący wkład w teatr szekspirowski i klasyczny[34] | Hamlet (1990) |
| 1993 | MTV Movie Awards 1993 | Najlepszy ekranowy zespół z Dannym Gloverem |
Zabójcza broń 3 (1992) |
| Najlepsza sekwencja akcji za wypadek motocyklowy Mela Gibsona | |||
| 1995 | National Board of Review | Szczególne osiągnięcia w dziedzinie filmowania | Braveheart. Waleczne serce (1995) |
| 1996 | Złoty Glob | Najlepszy reżyser | |
| Nagroda Akademii Filmowej | Najlepsza reżyseria | ||
| Najlepszy film | |||
| 1997 | People’s Choice Award | Ulubiony aktor filmowy | – |
| 2001 | Ulubiony aktor filmowy | – | |
| Ulubiona gwiazda filmowa w dramacie | – | ||
| 2002 | Nagroda Australian Film Institute | Nagroda za osiągnięcia globalne | – |
| 2003 | People’s Choice Award | Ulubiony aktor filmowy | – |
| 2004 | Ulubiony aktor filmowy | – | |
| 2005 | Złoty Satelita | Najlepszy reżyser | Pasja (2004) |
| 2014 | Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach | Nagroda specjalna za wybitny wkład w światowe kino | – |
| 2017 | Złota Malina | Odkupienie za Złotą Malinę (The Razzie Redeemer Award) | Przełęcz ocalonych (2016) |
| 2018 | Złota Malina | Najgorszy aktor drugoplanowy | Co wiecie o swoich dziadkach? (2017) |
| 1990-99 | |
|---|---|
| 2000-09 |
|
| 2010-19 | |
| 2020-29 |
|
