Jerzy Bralczyk (ur. 23 maja 1947 w Ciechanowie [ a] [ 3] ) – polski językoznawca , profesor nauk humanistycznych , polonista specjalizujący się w języku mediów , reklamy i polityki , a także popularyzator wiedzy o języku, wpływowy gramatyk normatywny i autorytet preskrypcyjny [ 4] . Wiceprzewodniczący Rady Języka Polskiego , wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu SWPS .
Życiorys
Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego w Ciechanowie [ 5] . Doktoryzował się w 1973, habilitował – w 1986, a tytuł profesorski uzyskał w 2000. Był wykładowcą w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego , Uniwersytecie SWPS w Warszawie , gdzie pełnił także funkcję prorektora i Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie [ 6] . Wykładał retorykę na Uniwersytecie Jagiellońskim [ 7.1] .
W 1982 pracował w Ośrodku Badań Prasoznawczych w Krakowie[ 7.2] . W latach 1991–1992 był redaktorem naczelnym dziennika ilustrowanego „Glob24”[ 8] .
Od 1996 jest członkiem Rady Języka Polskiego , a od 2003 zasiada w jej prezydium, przy czym w 2007 został jej wiceprzewodniczącym[ 9] . Jest współodpowiedzialny m.in. za wszystkie uchwały ortograficzne Rady. Jest także członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Komitetu Językoznawstwa PAN, Rady Etyki i Ładu Informacyjnego przy Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i Collegium Invisibile [ 10] . W swojej działalności reprezentuje preskryptywne podejście do języka[ 4] .
W latach 2001–2007 prowadził cotygodniowy program Mówi się w TVP Polonia , a w latach 2008–2009 – program Na słówko w TVN Lingua [ 11] ). W Polskim Radiu prowadzi codzienną audycję Słowo o słowie . Od 1 września 2020 do 26 lutego 2021 prowadził autorską audycję Słowo się rzekło w Radiu Pogoda [ 12] [ 13] [ 14] . W lutym 2021 został felietonistą Radia Nowy Świat , występuje w programie Poranna Manna Wojciecha i Marcina Mannów[ 15] [ 16] . W lipcu 2024 pod wpływem oferty ze strony Telewizji Polskiej zrezygnował z planowanego cyklu autorskiego w Kanale Zero [ 17] ; od września 2024 prowadzi z Katarzyną Kasią program „Jak to się mówi – Kasia u Bralczyka” w TVP2 [ 18] .
Pisze felietony dla miesięcznika „Wiedza i Życie ”. Układa lub prowadzi ogólnopolskie i regionalne dyktanda w radiu i telewizji.
Wystąpił gościnnie w filmie Wtorek (2001) Witolda Adamka [ 19] . Wziął udział w nagraniu utworu „Konkubinat” umieszczonym na albumie Maty pt. 100 dni do matury (2020)[ 20] .
Życie prywatne
Jak sam deklaruje, ze względów proceduralnych został zapisany jako urodzony 5 czerwca w miejscowości Kobylino [ 2] . Jest synem Tadeusza (1918–1996) i Jadwigi z domu Gołaszewskiej (1918–1998). Kolekcjonuje różne wydania i przekłady Pana Tadeusza [ 7.3] oraz podręczniki dobrego zachowania i mówienia[ 21] .
Poglądy polityczne
Deklaruje lewicowe poglądy polityczne[ 22] . Przed wyborami parlamentarnymi w 2023 udzielił poparcia kandydatce startującej z listy KW Nowej Lewicy , Dorocie Olko [ 23] .
Publikacje
Bralczyk opublikował ponad 20 książek na przestrzeni ponad 30 lat:
1984: O języku polskiej propagandy politycznej lat siedemdziesiątych , Warszawa.
1984: Przestrogi i porady językowe dla dziennikarzy , Warszawa.
1996: Język na sprzedaż , Warszawa.
2001: Mówi się. Porady językowe profesora Bralczyka , Warszawa.
2004: O języku polskiej polityki lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych .
2004: Leksykon zdań polskich , Warszawa.
2004: Mój język prywatny , Warszawa, Wydawnictwo Iskry .
2005: Leksykon nowych zdań polskich , Warszawa.
2006: Polak potrafi: przysłowia, hasła i inne polskie zdania osobne , Warszawa.
2007: 444 zdania polskie , Warszawa.
2007: Nowe słowa , Warszawa.
2007: O języku propagandy i polityki , Warszawa.
2008: Porzekadła na każdy dzień , Warszawa.
2009: Świat przez słowa , Warszawa.
2009: Słowo o słowie: porady językowe profesora Bralczyka , Warszawa.
2009: Mówi się: poradnik językowy profesora Bralczyka , Warszawa.
2012: ...Kiełbasa i sznurek , Warszawa (wraz z Michałem Ogórkiem ).
2014: Jeść , wyd. BoSz , Olszanica.
2015: 500 zdań polskich , Warszawa.
2015: Na drugie Stanisław: nowa księga imion , Warszawa (wraz z Michałem Ogórkiem).
2016: W drogę , wyd. BoSz, Olszanica.
2016: Trzy po 33 , Warszawa (wspólnie z profesorami Miodkiem i Markowskim ).
2017: Wszystko zależy od przyimka , Warszawa (wspólnie z profesorami Miodkiem i Markowskim).
2017: Rozmowy przy stole , Olszanica (wspólnie z Katarzyną Lengren i Jackiem Wasilewskim ).
2017: 1000 słów , Warszawa.
2018: Pokochawszy. Miłość w języku , Warszawa (wspólnie z żoną, Lucyną Kirwil, w rozmowie z Karoliną Oponowicz).
2019: Zwierzyniec , Warszawa.
2020: Do domu!!! , wyd. BoSz, Olszanica.
2021: Porzekadła , wyd. BoSz, Olszanica.
2022: Strach się bać , wyd. BoSz, Olszanica.
Kursy on-line
W latach 2021–2022 nagrał 2 szkolenia on-line:
2021: Jak dobrze mówić? , wyd. EUPHIRE[ 24] .
2022: Perswazja i manipulacja, wyd. EUPHIRE[ 25] .
Ordery i odznaczenia
Uwagi
↑ Oficjalnie został zapisany jako urodzony 5 czerwca 1947 w Kobylinie : „z pewnych względów proceduralnych – różne są tutaj warianty, wersje czy narracje – zostałem zapisany jako urodzony 5 czerwca w miejscowości Kobylino. Ta miejscowość już nie istnieje, a jeśli istnieje, to nazywa się Kobylin ”[ 2] .
Przypisy
↑ Podczas panelu dyskusyjnego Język polskiej polityki po 1989 roku w Senacie RP (2009).
↑ a b Jerzy Bralczyk: „Żona bardzo dba o mnie, o moje zdrowie, co czasem nawet mnie trochę denerwuje” . viva.pl, 2020-06-18. [dostęp 2022-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-12-04)]. (pol. ) .
↑ Jerzy Bralczyk . znak.com.pl. [dostęp 2021-11-26]. (pol. ) .
↑ a b Maciej M. Rataj Maciej M. , Małgorzata M. Rocławska-Daniluk Małgorzata M. , Polish in supplementary schools in Great Britain: A case study of the Polish School of Manchester , „Beyond Philology”, 15 (1), Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2018, s. 172, ISSN 1732-1220 (ang. ) .
↑ Znani absolwenci . I Liceum Ogólnokształcące im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie. [dostęp 2018-12-01].
↑ Prof. dr hab. Jerzy Bralczyk , [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB ) [dostęp 2025-07-06] .
↑ Tomasz Raczek: Karuzela z herosami . Michałów – Grabina: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2004. ISBN 83-917891-8-7 .
↑ S. 45.
↑ S. 44.
↑ S. 38.
↑ [wyszukiwanie w katalogu] [online], katalogi.bn.org.pl [dostęp 2024-07-20] (ang. ) .
↑ Rada Języka Polskiego : Historia Rady . [dostęp 2015-04-12]. [zarchiwizowane z tego adresu ].
↑ Lista tutorów Collegium Invisibile , ci.edu.pl [zarchiwizowane 2013-05-07] .
↑ Prof. Bralczyk w TVN Lingua . Mediarun.com, 2008-03-07. [dostęp 2021-01-31].
↑ Wrześniowe nowości w Radiu Pogoda . gazetapl. [dostęp 2020-08-29].
↑ Łukasz Knapik: Jesienne nowości w Radiu Pogoda . satkurier.pl, 2020-09-02. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-07)].
↑ Profesor Bralczyk w Radiu Pogoda [POSŁUCHAJ ]. radiopogoda.pl, 2020-11-10. [dostęp 2021-03-07].
↑ Nowości Radia Nowy Świat. Lista przebojów, serial interaktywny, profesor Bralczyk i Nogaś z nową audycją . Media2.pl. [dostęp 2021-02-06]. (pol. ) .
↑ Marcin Mann na antenie Radia Nowy Świat „uniemożliwia skupienie się na pracy”. Słuchacze chwalą . gazetapl. [dostęp 2021-02-06].
↑ Agata A. Kalińska Agata A. , Prof. Bralczyk dostanie autorski program. „Lepsze warunki finansowe” [online], gazeta.pl, 25 lipca 2024 .
↑ „Jak to się mówi – Kasia u Bralczyka” pozostanie w TVP 2. Od 2025 roku w nowym paśmie [online], press.pl, 13 grudnia 2024 .
↑ Wtorek w bazie filmpolski.pl
↑ Mata zaprosił na płytę słynnego profesora . cgm.pl, 6 stycznia 2020. [dostęp 2020-01-22].
↑ O autorze . bralczyk.blog.polityka.pl. [dostęp 2012-09-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-18)].
↑ Prof. Bralczyk: Może jestem komunistą. Komunista to człowiek, który wierzy w sprawiedliwość społeczną, równość i takie różne rzeczy [online], gazetaprawna.pl, 15 września 2017 [dostęp 2023-10-10] (pol. ) .
↑ Panie Profesorze, Pana poparcie to dla mnie zaszczyt i ogromna radość! | By Dorota Olko | Facebook [online], facebook.com [dostęp 2023-10-10] (pol. ) .
↑ Prof. Jerzy Bralczyk – Jak dobrze mówić? [online], euphire.pl, 24 listopada 2021 [dostęp 2022-12-16] .
↑ Prof. Jerzy Bralczyk – Perswazja i manipulacja [online], euphire.pl, 25 listopada 2022 [dostęp 2022-12-16] .
↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 listopada 1997 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1998 r. Nr 6, poz. 110 (ISAP )).
↑ Medal Zasłużony Kulturze – Gloria Artis . gov.pl. [dostęp 2020-05-27].
↑ XII edycja Interdyscyplinarnego Festiwalu Sztuk Miasto Gwiazd 2020 . tygodnikprzeglad.pl, 2020-11-09. [dostęp 2022-10-02].
↑ Prof. Jerzy Bralczyk Honorowym Obywatelem Ciechanowa. „U siebie czuję się tutaj” . rdc.pl, 30 listopada 2023. [dostęp 2026-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu ].
Linki zewnętrzne
Identyfikatory zewnętrzne: