Hylozoizm (gr. ὕλη hyle „materia” i ζωή zoē „życie”) – koncepcja filozoficzna ożywionej materii [ 1] ; pogląd, według którego zasada ruchu jest jej immanentna [ 2] .
Powstał na tle przekonań przedfilozoficznych typowych dla animizmu . Został sformułowany przez Talesa z Miletu w twierdzeniu: „wszystko jest ożywione, jak to widać w bursztynie i magnesie”[ 3] . Do hylozoistów należeli m.in. także pozostali (prócz Talesa z Miletu) tzw. filozofowie jońscy , czyli Anaksymenes i Anaksymander , ponadto Heraklit , Leukippos czy Demokryt [ 4] [ 5] .
Hylozoizmowi ostro przeciwstawili się np. pitagorejczycy , Empedokles czy Anaksagoras . Do koncepcji hylozoistycznej powracali w filozofii hellenistycznej , np. epikurejczycy czy stoicy oraz Giordano Bruno , Bernardino Telesio , Voltaire a współcześnie – Pierre Teilhard de Chardin [ 2] [ 4] [ 6] .
Przypisy
↑ hylozoizm , [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-10-28] .
↑ a b Hilary H. McGlynn Hilary H. (red.), Wielka Encyklopedia Oxford , t. 8, Oxford Educational, 2008, s. 7–10, ISBN 978-83-252-0187-6 (pol. ) .
↑ Tales [online], Wykłady.org [dostęp 2021-06-02] (pol. ) .
↑ a b hylozoism , [w:] F.L. F.L. Cross F.L. F.L. , E.A. E.A. Livingstone E.A. E.A. (red.), Oxford Dictionary of the Christian Church , wyd. 3, Oxford University Press, 2009, DOI : 10.1093/acref/9780192802903.001.0001 , ISBN 978-0-19-956671-6 [dostęp 2021-06-02] (ang. ) .
↑ hylozoism , [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2021-06-02] (ang. ) .
↑ Władysław W. Tatarkiewicz Władysław W. , Historia filozofii. Tom II , wyd. 22, Warszawa: PWN, 2014, s. 148, ISBN 978-83-01-18064-5 , ISBN 978-82-01-18066-9 .
działy
przedmioty odmiany bytów według możliwości nieistnienia
inne
inne pojęcia pytania
pierwsze zasady
poglądy