 Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Obwód | |
| Siedziba |
Smoleńsk |
| Data powołania |
1654 (w obecnym kształcie) |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Metropolia | |
| Sobór | |
| Biskup diecezjalny |
metropolita smoleński i dorogobuski Izydor (Tupikin) |
Położenie na mapie Smoleńska  | |
Położenie na mapie Rosji  | |
Położenie na mapie obwodu smoleńskiego  | |
 54°47′16,1″N 32°03′12,0″E/54,787806 32,053333
| |
| Strona internetowa | |
Eparchia smoleńska – jedna z eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Funkcję jej katedry pełni sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku.
Pierwsza samodzielna eparchia prawosławna miała swoją siedzibę w Smoleńsku od 1136 lub od 1137, zaś pierwszym biskupem był duchowny grecki o imieniu Manuel. Eparchia odegrała znaczącą rolę w rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa na ziemiach ruskich. Była w znacznym stopniu wspierana finansowo przez książąt smoleńskich[1].
Prawosławne biskupstwo w Smoleńsku stanowi część Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego od 1654, gdy po zdobyciu miasta przez wojska rosyjskie decyzją cara Aleksego I i patriarchy Nikona na nowo powołana została w nim eparchia[2].
Od 1728 w Smoleńsku istniało seminarium duchowne[1]. Eparchia i podległe jej cerkwie poniosły znaczne straty w czasie najazdu francuskiego na Rosję w 1812[1]. W końcu XIX w. liczba wiernych prawosławnych w stosunku do ogółu ludności eparchii była szacowana na 96,6%. Funkcjonowało 627 parafii dysponujących 763 świątyniami, ponadto istniało 291 kaplic i 16 monasterów (pięć żeńskich i jedenaście męskich)[1].
Od 1922 władze radzieckie zaczęły zamykać cerkwie w regionie smoleńskim, w 1933 odbierając Kościołowi sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Smoleńsku, w którym powstało muzeum. W czasie akcji konfiskaty kosztowności cerkiewnych część duchownych i wiernych Smoleńska przeciwstawiła się dekretom władz; w dniach 1–24 sierpnia 1922 miał miejsce pokazowy proces 45 z nich, z czego pięć osób zostało skazanych na śmierć[1].
Wskutek prześladowań religijnych w ZSRR w 1985 na terytorium eparchii czynnych było 35 cerkwi, w większości zrujnowanych, obsługiwanych przez 40 kapłanów[1]. Znaczące odrodzenie życia religijnego miało miejsce w okresie sprawowania urzędu przez arcybiskupa, a następnie metropolitę Cyryla (Gundiajewa) (1984–2009). Od 1985 do 2009 częścią eparchii był obwód królewiecki, wyodrębniony następnie jako samodzielna eparchia[1]. W 2015 z eparchii smoleńskiej wydzielono eparchię wiaziemską; obie eparchie weszły w skład metropolii smoleńskiej[3].
W 2017 z eparchii smoleńskiej wydzielono kolejną administraturę – eparchię rosławską[4].
Eparchia de facto przestała funkcjonować z powodu czystek stalinowskich.
Według danych z października 2024 roku na terenie eparchii działało 6 dekanatów[5]:
Według danych z 2010 eparchia dzieliła się na osiem dekanatów: smoleński, wiaziemski, diemidowski, rosławski, safonowski, jelniński, gagarinowski i jarcewski. W ich ramach działało 141 parafii z 147 cerkwiami, obsługiwanymi przez 140 kapłanów[6]. Ponadto funkcjonowało osiem monasterów[7]:
