Bitwa o Kępę Oksywską

Bitwa o Kępę Oksywską

II wojna światowa, kampania wrześniowa
Pomnik pamięci m.in. żołnierzy baterii „Canet” z Kępy Oksywskiej na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu
Czas	1–19 września 1939
Miejsce	Kępa Oksywska
Terytorium	II Rzeczpospolita
Przyczyna	agresja III Rzeszy na Polskę
Wynik	zwycięstwo Niemców
Strony konfliktu
Polska  III Rzesza
Dowódcy
Stanisław Dąbek † Leonhard Kaupisch
Siły
Lądowa Obrona Wybrzeża (ok. 15 000) ok. 45 000
Straty
ponad 2000 zabitych, 7000 rannych nieznane
Położenie na mapie Polski w 1939 r. miejsce bitwy
54°32′54,856″N 18°32′46,046″E/54,548571 18,546124

Bitwa o Kępę Oksywską, także Obrona Kępy Oksywskiej – obrona Kępy Oksywskiej przez oddziały polskie w dniach 1–19 września 1939 roku (działania lądowe od 10 września). Był to jeden z epizodów polskiej obrony Wybrzeża w kampanii wrześniowej 1939.

Po wybuchu II wojny światowej, już w ciągu pierwszych dni walk rejon Wybrzeża został odcięty od reszty kraju. Z tego powodu 10 września 1939 r. po ciężkich walkach w rejonie Redy i na zachodnich przedpolach Gdyni, płk Stanisław Dąbek, dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża, podjął decyzję oddania rejonu Gdyni i generalnego odwrotu wszystkich sił na teren Kępy Oksywskiej. Była ona również spowodowana brakiem nadejścia wsparcia, początkowo przewidywanego przez Sztab Główny w planach obrony.

Na Kępie znalazło się w krótkim czasie ok. 9 tys. żołnierzy polskich, 120–140 ckm, 14 moździerzy, 23 działa piechoty, oraz wielu cywilów. Walki piechoty trwały od 10 do 19 września. W krótkim okresie i na terenie o powierzchni zaledwie 4 km² stoczono co najmniej 110 potyczek. Brak umocnień poza najprostszymi rowami strzeleckimi przyczynił się do wzrostu strat po polskiej stronie – zginęło ponad 2 tys. żołnierzy, czyli 14% stanu osobowego (dla porównania – pod Monte Cassino zginęło ok. 1200 Polaków).

Po południu 19 września, wyczerpawszy wszelką możliwość dalszej obrony, płk Dąbek poprowadził garstkę pozostających przy nim żołnierzy do ataku, podczas którego został trafiony w głowę odłamkiem pocisku moździerzowego. Ranny pułkownik ostatnią kulę zostawił dla siebie i odebrał sobie życie strzałem z pistoletu. O godzinie 17:00 Kępa Oksywska skapitulowała.

Walki żołnierzy polskich o Oksywie zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic po 1990 r. „WESTERPLATTE-OKSYWIE-HEL 1 IX – 2 X 1939”.

Ostatni żyjący weteran tej bitwy, kapitan w stanie spoczynku Aleksander Pawelec, zmarł 4 lutego 2019 w wieku 103 lat^[1][2].

• Bitwa o Hel
• Obrona Gdyni
• 1 Morski Pułk Strzelców, 2 Morski Pułk Strzelców

• Gdynia 1939. Relacje uczestników walk lądowych, wstęp, wybór, koment. Wacław Tym, Andrzej Rzepniewski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1979.
• Antoni Kopacz, Obrona Kępy Oksywskiej. Nieznane relacje obrońców polskiego morza 1 IX - 19 IX 1939 r., Wydawnictwo Maria, Polanica Zdrój – Nowa Ruda 2013.
• Edmund Kosiarz, Obrona Kępy Oksywskiej, „Książka i Wiedza”, Warszawa 1973.
• Władysław Szarski, Zapomniana tragedia Oksywia, Muzeum Obrony Wybrzeża, Hel 2013.

• Strona o obronie Wybrzeża w 1939 r. w serwisie "Helska Tawerna". hela.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-28)].