August Bielowski

August Bielowski

August Bielowski (portret z r. 1875)
Data i miejsce urodzenia	27 marca 1806 Krechowice
Data i miejsce śmierci	11/12 października 1876 Lwów
Zawód, zajęcie	historyk, pisarz
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty w Wikiźródłach

August Bielowski (Augustyn), pseud. Jan Płaza (ur. 27 marca 1806 w Krechowicach na Pokuciu, zm. 11/12 października 1876 we Lwowie) – polski historyk, slawista, pisarz, dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, autor, fundator i wydawca „Monumenta Poloniae Historica”, członek honorowy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w latach 1860–1876^[1].

W 1828 ukończył gimnazjum przy klasztorze oo. bazylianów w Buczaczu^[2][3] i rozpoczął studia na Uniwersytecie Lwowskim. Po wybuchu powstania listopadowego wstąpił do Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego, służył w pułku Legii Nadwiślańskiej pieszej w korpusie generała Samuela Różyckiego^[4]. Po upadku powstania udał się do Galicji. W 1834 został aresztowany po zarzutem spiskowania przez władze austriackie, w więzieniu przebywał dwa lata. W 1845 związał się z Zakładem Narodowym im. Ossolińskich, od 1869 był dyrektorem Zakładu^[5] i redaktorem „Biblioteki Ossolińskich”.

Jego staraniem w latach 1854–1861 wznowiony został Słownik języka polskiego Samuela Lindego, z uzupełnianiami i poprawkami.

Odbywał częste podróże naukowe przeszukując archiwa i biblioteki Rosji, Austrii, Niemiec w poszukiwaniu źródeł do dziejów polskich. Był pomysłodawcą i pierwszym wydawcą serii „Monumenta Poloniae Historica”, w latach 1856–1864 własnym kosztem wydał tom 1.^[6] (dzięki finansowemu wsparciu hrabiego Wiktora Baworowskiego ukończono druk). Tom 2. współfinansowało Towarzystwo Naukowe Krakowskie. W 1872 Towarzystwo, po przekształceniu się w Akademię Umiejętności, przejęło wydawanie Monumenta Poloniae Historica. Bielowski został kierownikiem Komisji Historycznej AU we Lwowie.

Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim.

• Pieśń o Henryku Pobożnym (1839) Wersja cyfrowa^[7]
• Myśli do dziejów słowiańskich (1841)
• Początkowe dzieje Polski (1842)
• Wstęp krytyczny do dziejów Polski (Lwów 1850) wersja cyfrowa
• Rzut oka na dotychczasową pierwotną polską historyą (Lwów 1853) Wersja cyfrowa
• Pokucie (1856)
• Nagrobek Bolesława Chrobrego (1857)^[8]
• Żywot Św. Metodego (1858)
• Synowie Chrobrego (1859)
• Zamość (Lwów 1862) Wersja cyfrowa
• Monumenta Poloniae historica = Pomniki dziejowe Polski (Lwów 1864 i nast.) Wersja cyfrowa
• Genealogia xiążąt i królów polskich od roku 880 - 1195 (Lwów 1866) Wersja cyfrowa
• Wyniki badań najnowszych o Mistrzu Wincentym i jego kronice (1872)^[9]
• Szymon Szymonowic (1875)^[10]

• przekłady: Wyprawa Igora na Połowców (1833), Pienia liryczne (poezja Schillera, 1841), Powieść minionych lat (1864, tłumaczenie dokonane z pomocą Iwana Wahylewicza).

• Władysław Semkowicz: Bielowski August. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 2: Beyzym Jan – Brownsford Marja. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1936, s. 58–59. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03291-0

• Kopia cyfrowa “Monumenta Poloniae Historica” w KPBC
• Utwory Augusta Bielowskiego w Federacji Bibliotek Cyfrowych
• Publikacje Augusta Bielowskiego w bibliotece Polona