Różaneczniki , z których słynie Arboretum w Kórniku
Arboretum (łac. arbor , arboris – drzewo), ogród dendrologiczny , dendrarium – miejsce, w którym kolekcjonuje się drzewa i krzewy oraz zwykle prowadzi się badania nad nimi. Przy arboretach działają często placówki naukowe badające morfologię , anatomię , ekologię , fizjologię i genetykę roślin drzewiastych oraz możliwości aklimatyzacji gatunków obcych[ 1] . Arboreta funkcjonować mogą jako placówki samodzielne, ale stanowić też mogą część ogrodów botanicznych o wszechstronnych kolekcjach. Gatunki dawniej nasadzano w kolekcjach arboretów głównie kierując się względami estetycznymi. Współczesne kolekcje gromadzą różne gatunki według kryterium ekologicznego (tworząc grupy o podobnych wymaganiach siedliskowych) lub systematycznego (grupując gatunki i rodzaje spokrewnione)[ 2] .
Według definicji formalnej arboretum jest szczególnym rodzajem ogrodu botanicznego [ 1] , którego zasady tworzenia i funkcjonowania w Polsce definiuje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody [ 3] . Kolekcje drzew i krzewów w oficjalnym wykazie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska definiowane są jako ogrody botaniczne[ 4] . W szerszym ujęciu arboretum to dowolna powierzchnia służąca uprawie kolekcji drzew i krzewów[ 5] .
Arboreta w Polsce
Autostrada liliowców (Hemerocallis) w Arboretum w Wojsławicach
Ogród Dendrologiczny w Przelewicach
Arboreta mające status ogrodów botanicznych[ 4] :
Arboretum – Ogród Botaniczny Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Arboretum w Bolestraszycach (Ogród Botaniczny w Bolestraszycach; Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach)
Ogród Dendrologiczny w Glinnej
Arboretum w Gołuchowie – jeden z najstarszych i największych ogrodów założonych w stylu angielskim w II połowie XIX w.
Arboretum Leśne w Nadleśnictwie Janów Lubelski
Arboretum Karnieszewice
Arboretum w Kopnej Górze (Arboretum im. Powstańców 1863 r.)
Arboretum w Kórniku (Ogród Botaniczny Polskiej Akademii Nauk w Kórniku, Arboretum Kórnickie) – najstarsze i najbogatsze w gatunki arboretum w Polsce;
Arboretum w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
Arboretum w Kudypach (Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach)
Arboretum w Łódzkim Ogrodzie Botanicznym
Ogród Dendrologiczny Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (d. Ogród Botaniczny Akademii Rolniczej w Poznaniu)
Arboretum w Marculach (Ogród Botaniczny-Arboretum w Nadleśnictwie Marcule)
Ogród Dendrologiczny w Orlu
Ogród Dendrologiczny w Przelewicach
Arboretum Bramy Morawskiej w Raciborzu
Arboretum w Rogowie (Ogród Botaniczny na terenie Leśnego Zakładu Doświadczalnego w Rogowie)
Arboretum Leśne im. Prof. Stefana Białoboka w Nadleśnictwie Syców
Arboretum w Ogrodzie botanicznym PAN w Warszawie
Arboretum Wirty (Ogród Botaniczny „Arboretum Wirty”)
Arboretum Wojsławice – filia Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego - ponad 14 tysięcy gatunków i odmian roślin, z których prawie 90% stanowią odmiany uprawne[ 6]
Arboretum w Zielonce (Arboretum Leśne w Zielonce)
Inne obiekty zwane arboretami:
Arboretum w Chwalęcicach [ 7]
Arboretum Park Gródek w Jaworznie [ 8]
Arboretum Leśne w Laskach [ 9]
Arboretum w Lądku-Zdroju
Arboretum w Lipnie
Arboretum w Lusławicach
Arboretum w Luzinie
Arboretum przy Nadleśnictwie Narol [ 10]
Arboretum w Nietkowie
Arboretum – Ośrodek Badań Dendrologicznych w Pawłowicach – Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu [ 11]
Arboretum w Wojnowicach
Zobacz też
Przypisy
↑ a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny . Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna , 2003, s. 38. ISBN 83-214-1305-6 .
↑ Ewa Mochtak: Tajemnice ogrodów botanicznych . Warszawa: Nasza Księgarnia , 1989, s. 7. ISBN 83-10-09184-2 .
↑ Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916 (ISAP ))
↑ a b Wykaz ogrodów botanicznych w Polsce . Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, 2021. [dostęp 2025-06-06].
↑ Marian Kiełbaska (red.): Mała Encyklopedia Leśna . Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991, s. 14. ISBN 83-01-08938-5 .
↑ H. H. Grzeszczak-Nowak H. H. , T. T. Dymny T. T. , M. M. Gębala M. M. , J. J. Kołowska-Kalisz J. J. , M. M. Mularczyk M. M. , Struktura kolekcji Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego ARBORETUM WOJSŁAWICE , [w:] Arboretum w Wojsławicach - Strona oficjalna [online], arboretumwojslawice.pl, styczeń 2020 [dostęp 2022-05-09] .
↑ Ogród Stu Lip [online], www.ogrodstulip.pl [dostęp 2026-02-08] . strona główna serwisu
↑ Arboretum Park Gródek – Jaworzno – źródło energii [online], www.jaworzno.pl [dostęp 2025-06-06] .
↑ Czekalski M.. Arboretum Leśne w Laskach . „Erica Polonica. Rocznik Roślin Wrzosowatych”. 14, s. 19-24, 2003.
↑ Wojciech Starzyk: Arboretum przy Nadleśnictwie Narol . [w:] Nadleśnictwo Narol [on-line]. Lasy Państwowe, 14.09.2016. [dostęp 2018-08-23].
↑ Arboretum – Ośrodek Badań Dendrologicznych w Pawłowicach Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu . Centrum Edukacyjno-Rozwojowe Pałac Wrocław Pawłowice. [dostęp 2018-08-23].