 Alexander Rybak (2018) | |
| Imię i nazwisko |
Alaksandar Iharawicz Rybak |
|---|---|
| Pseudonim |
Alexander Rybak |
| Data i miejsce urodzenia | |
| Instrumenty | |
| Typ głosu | |
| Gatunki |
pop, folk, adult contemporary, soft rock, crossover, baroque pop, indie pop |
| Zawód | |
| Aktywność |
od 2004 |
| Powiązania | |
| Strona internetowa | |
Alexander Rybak (biał. Алякса́ндар І́гаравіч Рыба́к, Alaksandar Iharawicz Rybak; ur. 13 maja 1986 w Mińsku) – białorusko-norweski piosenkarz, skrzypek, aktor, kompozytor i model. Zwycięzca 54. Konkursu Piosenki Eurowizji (2009), dwukrotny reprezentant Norwegii w konkursie (2009 i 2018).
Urodził się w Mińsku[1]. Jest synem skrzypka Igora Aleksandrowicza Rybaka (ur. 1954) i pianistki Natalii Walencinawny Rybak (ur. 1959). Ojciec, który był jego pierwszym nauczycielem, pracował w zespole muzycznym w Witebsku i w Mińskiej Orkiestrze Kameralnej, a matka była redaktorką programów telewizyjnych. Od najmłodszych lat wychowywał się na folklorze i muzyce klasycznej. Jego babka, nauczycielka szkoły muzycznej im. Marii Borisowny Sawickiej, zapoznała dwuletniego wnuka z pierwszymi melodiami. Według wspomnień jego ojca, gdy Alexander miał trzy lata, podczas spaceru w lesie zaśpiewał piosenkę własnej kompozycji.
Gdy miał cztery lata, przeprowadził się z rodzicami do Nesodden, gdzie jego ojciec podjął pracę. Sześć miesięcy później wrócił do Mińska, gdzie rozpoczął naukę w Białoruskiej Państwowej Szkole Muzycznej. Gdy miał pięć lat, zaczął grać na skrzypcach i pianinie, czym kontynuował rodzinną tradycję[2][3]. Wcześniej zaczął komponować piosenki i pisać do nich teksty[4]. W wieku 10 lat podjął naukę w Instytucie Muzycznym Barratt Due w Oslo, którą przerwał na etapie bachelor’s degree w 2009. W 2011 powrócił na studia i ukończył je w czerwcu 2012 na wydziale skrzypiec[5][6]. Kiedy miał 17 lat, otrzymał stypendium w Maedowmount Music School. Uzyskał wykształcenie średnie w szkole muzyki, tańca i sztuki dramatycznej Videregaende RUD. W 2022 ukończył studia z kompozycji muzyki filmowej na Columbia College Chicago.
Biegle komunikuje się w językach: norweskim, rosyjskim i angielskim, zna też podstawy języka polskiego[7].
Wraz z ojcem współpracował jako muzyk przy musicalu, który był wystawiany w Europie, Ameryce i Chinach. W 2004 otrzymał Nagrodę Kulturalną im. Andersa Jahre’a[8]. W 2005 został półfinalistą trzeciej edycji programu rozrywkowego Idol: Jakten på en superstjerne. W 2006 zwyciężył z autorską piosenką „Foolin” w konkursie talentów Kjempesjansen[2]. Za zagranie głównej roli w musicalu Skrzypek na dachu, wystawionym w 2007 w Teatrze Nye w Oslo, otrzymał nagrodę Hedda[2]. W międzyczasie występował gościnnie z wykonawcami, takimi jak Morten Harket czy Pinchas Zukerman, a także pracował jako akompaniator w orkiestrze symfonicznej Ung Symphony.
W grudniu 2008 z utworem „Fairytale” został ogłoszony uczestnikiem programu Melodi Grand Prix 2009[9], a w lutym 2009 dotarł do jego finału[10], w którym zwyciężył w głosowaniu telewidzów i jurorów, dzięki czemu został reprezentantem Norwegii w 54. Konkursie Piosenki Eurowizji w Moskwie[11]. W maju zwyciężył w finale konkursu po zdobyciu wówczas rekordowej liczby 387 punktów od telewidzów i jurorów[12][13], w tym m.in. najwyższych not (12 punktów) z 16 krajów[14][15][16]. Po finale konkursu wydał debiutancki album studyjny pt. Fairytales[17], za którego sprzedaż w ponad 13 tys. egzemplarzy w Norwegii odebrał certyfikat potrójnej platynowej płyty[18]. Z singlem „Fairytale” dotarł do pierwszego miejsca norweskiej listy przebojów[19] oraz do pierwszej dziesiątki notowań w: Szwecji, Danii, Finlandii, Holandii i Belgii[20][21]. Fairytales promował również singlami: „Funny Little World”[22][23] i „Roll with the Wind”[24]. Również w 2009 był jurorem konkursu Nowe głosy Białorusi w Mińsku i wystąpił jako gość muzyczny podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Sztuk „Słowiański Bazar” w Witebsku. Poza tym odbył trasę koncertową po Norwegii[25], nagrał piosenkę „Ja nie wieriu w czudiesa/Supiergieroj” na oficjalną ścieżkę dźwiękową do rosyjskiego filmu Czarna błyskawica[18], zagrał drugoplanową rolę Leviego w filmie Yohan – wędrówki dzieci (2009) i został bohaterem filmu dokumentalnego Rune’a Langlo Fairytale, the movie (2009), w którym pokazane były jego podróże po zwycięstwie na Eurowizji[26][27]. Od 24 do 29 listopada koncertował w Rostowie nad Donem, Samarze, Jekaterynburgu, Moskwie i Petersburgu, 30 listopada przemówił na Placu Czerwonym w Moskwie podczas prezentacji symbolu Zimowych igrzysk Olimpijskich 2014 w Soczi, a w grudniu zaśpiewał „Fairytale” na ceremonii wręczenia Pokojowej Nagrody Nobla[28][29]
W 2010 wystąpił jako gość specjalny podczas finałów krajowych eliminacji do 55. Konkursu Piosenki Eurowizji w Finlandii, Słowenii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Szwecji oraz Bośni i Hercegowinie[30]. Poza tym wydał piosenkę „Fela igjen”, którą nagrał we współpracy z zespołem Opptur, otrzymał rosyjską nagrodę Muz-TV za debiut roku, wydał albumy pt. No Boundaries i Visa vid vindens engar, użyczył głosu Czkawce w norweskiej wersji filmu animowanego Jak wytresować smoka (2010) i wystąpił na festiwalu Russian Romance w Finlandii. Wiosną 2011 uczestniczył w szóstej edycji szwedzkiego programu rozrywkowego Let’s Dance w TV4[31][32].
W 2012 nawiązał współpracę z Paulą Seling, której pomógł w doborze uczestników do jej drużyny w pierwszej rumuńskiej edycji programu The X Factor[33], a kilka tygodni później nagrał z nią duet „I’ll Show You”[34], po czym wyruszyli w trasę promocyjną po Europie[35]. W maju 2012 wystąpił z Mariją Šerifović, Dimą Biłanem, Leną i duetem Ell & Nikki podczas drugiego półfinału 57. Konkursu Piosenki Eurowizji w Baku[36].
W 2013 napisany przez niego utwór „I’m with You”, wykonywany przez Annsofi, zajął czwarte miejsce w finale programu Melodi Grand Prix 2013[37][38][39]. W 2014 uczestniczył w programie Hver gang vi møtes, nagrał piosenkę „Into a Fantasy” na potrzeby ścieżki dźwiękowej do filmu animowanego DreamWorks Jak wytresować smoka 2[40] i napisał utwór „Still Here”, z którą Franklin Calleja zajął piąte miejsce w finale maltańskich eliminacji do 60. Konkursu Piosenki Eurowizji. Również w 2014 założył girls band Miłki, który uformował na potrzeby udziału w białoruskim programie Eurofest 2015[41][42] i który z piosenką „Accent” zajął czwarte miejsce w finale konkursu[43][44]. Rybak w jednym z poźniejszych wywiadów przyznał, że było to „najgorsze doświadczenie w jego karierze”[45]. Również w 2014 wydał rosyjskojęzyczny singiel „Kotik”[46].
W 2015 uczestniczył w programie rozrywkowym Odin w odin![47], użyczył głosu Shamanowi Shi-Sha w filmie Sawa. Serce wojownika (2015) i wydał swoją pierwszą książkę dla dzieci pt. „Trolle og den magiske fela” (pol. Troll i magiczne skrzypce). W 2016 wystąpił gościnnie w finale 61. Konkursu Piosenki Eurowizji w Sztokholmie, wydał dwa single: „I Came to Love You” i „Return”, do których nakręcił teledyski, oraz użyczył głosu Wilkowi w filmie animowanym Dawno, dawno temu był pies (2016). W marcu 2017 opublikował klip do nagranego przez siebie coveru utworu „Fever” Peggy Lee[48], który następnie wydał w nowej wersji, jako „FIFA”, czym nawiązał do popularnej serii gier komputerowych FIFA[49]; w tekście utworu wspomniał m.in. o polskim piłkarzu, Robercie Lewandowskim[50]. W maju 2017 nagrał anglojęzyczną wersję utworu „Amar pelos dois” Salvadora Sobrala, laureata 62. Konkursu Piosenki Eurowizji[51], i opublikował teledysk do singla „Looking My Way”[52].
W styczniu 2018 z utworem „That’s How You Write a Song” został ogłoszony finalistą programu Melodi Grand Prix 2018[53], a 10 marca zwyciężył w finale, dzięki czemu został reprezentantem Norwegii w 63. Konkursie Piosenki Eurowizji w Lizbonie. Przed rozegraniem koncertu półfinałowego był uznawany za jednego z głównych faworytów do wygrania[54]. 10 maja otworzył stawkę konkursową drugiego półfinału[55] i z pierwszego miejsca zakwalifikował się do sobotniego finału[56], w którym zajął 15. miejsce po zdobyciu 144 punktów w tym 84 pkt. od telewidzów (11. miejsce) i 60 pkt. od jurorów (16. miejsce)[57].
W 2019 wystawił premierowo autorski musical dla dzieci Trolle og den magiske fela w Kristiansand. W 2020 został jednym z autorów piosenki „Over the Sea”, z którą Magnus Bokn dotarł do finału programu Melodi Grand Prix 2020. W lutym 2025 wystąpił jako gość specjalny w finale programu Malta Eurovision Song Contest. W lutym 2026 z utworem „Rise” zajął drugie miejsce w programie Melodi Grand Prix 2026.
Był związany ze skrzypaczką Ingrid Berg Mehus. W latach 2016–2019 pozostawał w nieformalnym związku z Julie Gaarud Holm. Następnie związał się z Martine Røsten Aune.
| Rok | Tytuł | Album |
|---|---|---|
| 2009 | „Fairytale” | Fairytales |
| „Funny Little World” | ||
| „Roll with the Wind” | ||
| „Ja nie wieriu w czudiesa/Supiergieroj” | Ścieżka dźwiękowa filmu Czarna błyskawica | |
| 2010 | „Fela igjen” (z Opptur) | – |
| „Oah” | No Boundaries | |
| „Europe's Skies” | ||
| „Niebiesa Ewropy” | ||
| 2011 | ||
| „Atlantis” | – | |
| „Resan till dig” | Visa vid vindens ängar | |
| 2012 | „I’ll Show You” (z Paulą Seling) | – |
| „Leave Me Alone” | ||
| „Strela amura” | ||
| „Dostala” | ||
| 2014 | „Into a Fantasy” | Ścieżka dźwiękowa filmu Jak wytresować smoka 2 |
| „What I Long For” | – | |
| 2015 | „Kotik” | |
| „Typisk nors” | ||
| „Blant fjell” | Trolle og den magiske fela | |
| „Venner” (z Pernille Hogstad Stene) | ||
| 2016 | „I Came to Love You” | – |
| „Lublu tebia kak ransze” | ||
| „5 to 7 Years” | ||
| „Return” | ||
| „Foolin’” | ||
| „Abrazame” | ||
| 2017 | „Looking My Way” | |
| „Fever” | ||
| „Til Julie” | ||
| 2018 | „That’s How You Write a Song” | |
| „Mom” | ||
| „Let the Music Guide You” | ||
| 2019 | „I’m Still Here” | |
| 2020 | „My Whole World” | |
| „Give Me Rain” | ||
| 2026 | „Lindy Hop” | Fairytales too |
| „Rise” | ||
| „The Breakup” | ||
| „Just a Closer Walk With Thee” | ||
| „American Dream” | ||
| „Benzo” | ||
| „Psycopath” | ||
| „Baby Mama” |
| Rok | Kategoria | Tytułem | Nagroda | Nota | Źródło |
|---|---|---|---|---|---|
| 2000 | Konkurs Młodych muzyków Sparre Olsen | – | – | Laur | |
| 2001 | |||||
| 2003 | Nagroda dla studentów Maedowmount | – | – | Laur | |
| 2004 | Nagroda im. Andersa Jaresa | w dziedzinie kultury | – | Laur | |
| 2006 | Konkurs NRK Kjempesjansen | „Foolin’” | – | Laur | |
| 2007 | Nagroda Heddy | Za rolę w spektaklu Skrzypek na dachu teatru Nye Teater | Nagroda Heddy | Laur | |
| 2009 | Året hit | Fairytales | Spellemannprisen | Nominacja | [58] |
| Årets Spellemann | Laur | ||||
| Ârtes nykommer | Artysta roku | Nominacja | |||
| Mannlig Artist | Fairytales | Nominacja | |||
| 2010 | Kryształowy Glog | – | Rosyjska Narodowa Nagroda Roku | Laur | |
| Radiohitte | Zagraniczny wykonawca | Nagroda God Ether | Laur | ||
| Nagrody Muz–TV 2010 | Przełom roku | – | Laur |
